РЕКЛАМА

Загрузка...


На окраине Минска, в районе улицы Кошарской (нынешняя Красноармейская), еще в XIX веке стоял лес, о котором рассказывали интересную легенду.' />

Легенды и мифы Минска: «Камень Дзед»

На окраине Минска, в районе улицы Кошарской (нынешняя Красноармейская), еще в XIX веке стоял лес, о котором рассказывали интересную легенду. У подножия одного из холмов этого леса лежал валун, его еще называли «Дзед». Водяник и Лесовик поспорили, кому будет это место принадлежать. Решили устроить соревнование — кто возьмет огромный валун и донесет его до вершины горы, тот и станет полновластным хозяином. Первым взялся Водяник, взвалил себе камень на плечи, закряхтел, сделал несколько десятков шагов и остановился. Лесовик оказался покрепче: взяв валун, он споро пошел в гору. Водяник понял, что проигрывает, и решил сжульничать, подставил подножку. Лесовик споткнулся, валун упал и сразу врос в землю. Рядом с ним забила криница и вырос дуб–великан. А вскоре люди устроили возле камня языческое капище.

Самое удивительное в этой легенде то, что она имеет совершенно реальное продолжение. И капище в Минске действительно существовало. В центре огороженной с трех сторон прямоугольной площадки вымощенной деревянными брусками на берегу Свислочи находились главные объекты поклонения - гранитный валун «Дзед» («Стары») и дуб в пять обхватов «Дуб» («Волат»), чьи желуди считались лекарственными. Рядом на выложенном из камней месте над рекой горела Жыжа (вечный огонь, жертвенник, на котором сжигали пищу) и бил целебный источник. Здесь жил и хранитель огня - Старец, считавшийся в народе знахарем и чародеем: он мог лечить, привораживать, предсказывать будущее, продлевать жизнь и даже навлекать смерть.

Камню, называемому «Дзед», поклонялись, приносили дары, у него же просили помощи. Больные люди, в надежде исцелиться от хвори, на тридцать три дня надевали на валун передник или обматывали полотном. Девушки украшали его собственноручно вытканным рушником и просили о ниспослании достойного жениха, а потом и здоровых деток…

В конце 1880-х, в канун празднования 900-летия христианства на Руси, минские власти предприняли попытку разрушить капище как последнюю опору "поганства" в городе - тысячелетний дуб был спилен, священный огонь разбросан. Однако языческая традиция, несмотря на репрессии, просуществовала в Минске до 20-х годов ХХ столетия. Еще в первые годы советской власти на Ляховку, к сохранившемуся валуну, приходили люди и украшали его лентами да полотенцами, выливали на него мед, молоко и вино. Здесь до начала прошлого века была "молельня у камня", пользовавшаяся большой известностью, а при ней последние служители - отец и сын Севостеи. Отец Севастей умер, а сын был репрессирован в 1927–м.

Теперь оставшееся божество языческого капища (камень «Дзед») находится среди себе подобных - в Музее валунов в Уручье

Легенды и мифы Минска: «Камень Дзед»


===================================================

Параўнальна невялікі, але унікальны экспанат захоўваецца і дэманструецца ў Парку камянёў (аддзел “Камень у жыцці чалавека”), што месціцца ў Мінску ў мікрараёне Уручча. Гэта яйкападобны валун з ружавата-чырвонага граніту рапаківі вышынёй 1,25 метра, які нашы продкі называлі Дзед, ці Стары. Ён адметнага кіроўнага саставу і прынесены ў Беларусь ледавіком з паўднёвай Фінляндыі каля 110-130 тысяч гадоў назад. Раней валун ляжаў у цэнтры Мінска каля стадыёна “Дынама”, паміж вуліцамі імя Леніна, Ульянаўскай і Чырвонаармейскай (на былой вуліцы Лодачнай), на беразе Свіслачы. Трапіў у парк камень выпадкова: будаўнікі, якія ўпарадкоўвалі бераг Свіслачы, збіраліся закапаць яго на глыбіню больш як два метры. І знік бы назаўсёды гэты унікальны валун, калі б нашаму інстытуту не паведаміла пра яго журналіст Рэгіна Гамзовіч.

У даўняй культуры беларускага народа камень абагаўляўся і стаяў у адным шэрагу з такімі святымі для чалавека дарункамі прыроды, як дрэва, агонь і вада. Вядома, што ва ўсходніх і балтыйскіх славян з дахрысціянскіх часоў былі шырока распаўсюджаны культавыя месцы — так званыя свяцілішчы ці капішчы (капъ — славянскае найменне статуі Бога) — месцы маленняў і ахвярапрынашэнняў. Узніклі яны ў каменным веку і найчасцей прысвячаліся Перуну. Пры гэтым ушаноўвалі камяні і святыя дрэвы (асабліва дуб — дрэва Перуна).

Па ўсіх прыкметах куток у старым Мінску, дзе ляжаў валун, быў такім культавым месцам, ці язычніцкім капішчам, куды прыходзілі прасіць дапамогі. Больш за стагоддзе таму гэта частка Мінска ўяўляла сабой глухі забалочаны лес на беразе Свіслачы. На асобных сухіх мясцінах сярод асін і бяроз, вольхі і елак трапляліся дубы. Тут у схаваным ад чужых вачэй кутку і месцілася капішча, якое называлі “Малельня ля каменя”. Гэта была прамавугольная пляцоўка памерам каля 300 квадратных метраў. Нейкі час яна была выкладзена драўлянымі плахамі (глядзі малюнак 3). Адзін край гэтага памоста абапіраўся на палі і навісаў над вадой. З трох бакоў пляцоўку акаляла драўляная агароджа з яловых жэрдак вышынёй да 1,8 метра. Агароджа мела два ўваходы. У цэнтры пляцоўкі ўзвышаўся дуб на чатыры абхваты, на які вешалі ручнікі і стужкі. Дрэва лічылася святым і звалася Волатам. Збоку ад дуба з невялікіх камянёў слупком было выкладзена круглае вогнішча метровым папярочнікам, дзе заўжды падтрымлівалі агонь. Вогнішча звалі Агнём ці Жыжаю.

На другім баку пляцоўкі за тры метры ад ракі ляжаў вялікі камень Дзед (Стары). Побач з ім у насціле была высечана адтуліна, а пад ёй у ямцы бруіла крынічка: яна лічылася святой, а вада — гаючай. У капішча прыносілі ахвяры. Месца заўсёды было дагледжана, таму што мела святара, якога звалі чараўніком або ведзьмаком. Святар лячыў розныя хваробы людзей і жывёл, умеў адвесці няшчасці і шмат чаго іншага.
Трэба адзначыць, што назву “Малельня ля каменя” капішча атрымала нездарма. Менавіта каменны Дзед, ці Стары, быў галоўным элементам пакланення, і больш за ўсё ахвяраванняў прыносілі да яго. Лічылася, што лепей за ўсіх ён дапамагаў жанчынам. Хворыя жанчыны апярэзвалі валун фартухамі, а дзяўчаты, якія жадалі ўзяць шлюб, абвязвалі камень ручніком, вытканым сваімі рукамі. Людзі лічылі камень галоўным і самым вялікім святым у гэтай малельні. Цікава, што яны прыходзілі сюды і пасля таго, як пабудавалі царкву. Спачатку людзі ішлі ў царкву, дзе рыхтаваліся да замагільнага жыцця, а потым неадкладныя жыццёвыя праблемы вырашаліся з дапамогай каменя і іншых культавых элементаў “малельні”.

Мінскае капішча не знікла, як іншыя, у далёкім мінулым, а дзейнічала яшчэ і ў пачатку ХХ стагоддзя. Менавіта на беларускай зямлі язычніцтва пратрымалася даўжэй, чым у іншых мясцінах. З апошняй чвэрці ХІХ стагоддзя, калі ў Мінску праклалі чыгунку і горад пачаў імкліва расці, жандары сталі часта наведвацца сюды, ганяць вернікаў, і капішча разбурылі. На яго месцы застаўся толькі камень — адзіны сведка былога тысячагадовага пакланення беларусаў.

На думку геолагаў і гісторыкаў, для горада і краіны вельмі важна рэканструяваць капішча “Малельня ля каменя”. Неаднойчы Інстытут геалагічных навук Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі звяртаўся ў Мінгарвыканкам, Галоўнае архітэктурна-планіровачнае ўпраўленне, Інспекцыю па ахове гістарычнай і культурнай спадчыны Беларусі. Па дамоўленасці з ГалоўАПУ, архітэктурным факультэтам Беларускага нацыянальнага тэхнічнага універсітэта быў нават створаны рабочы праект гэтай рэканструкцыі. Было гэта больш за дзесяць гадоў таму, і далей справа з месца не зрушыла. Для аднаўлення гістарычнага капішча неабходна зрабіць памост, вогнішча, пасадзіць дуб і размясціць там камень. На ўпарадкаваную пляцоўку, што будзе сімвалізаваць старажытнае паклоннае месца, Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі гатовы вярнуць каштоўны валун, які з’яўляецца помнікам як геалагічнай гісторыі, так і гісторыі нашай краіны.
Стылізаванае язычніцкае капішча дазволіць аднавіць унікальны помнік славянскага культавага дойлідства, які не мае аналагаў у свеце, перагарнуць яшчэ адну найцікавейшую старонку далёкага мінулага беларускай зямлі. Пра гэта марылі вядомыя навукоўцы — гісторык Міхась Кацар і геолаг Эрнэст Ляўкоў. Яны знайшлі шмат гістарычных звестак пра гэтае капішча, а Э. Ляўкоў добра апісаў яго ў сваёй кнізе “Маўклівыя сведкі мінуўшчыны”, 1992. Гэты помнік — сведка вельмі далёкай гісторыі нашай краіны, калі былі створаны “Аповесць мінулых гадоў” і “Слова пра паход Ігаравы”.

У Мінску няшмат прыродных і гістарычных аб’ектаў, а тыя, што захаваліся, заўсёды выклікаюць цікавасць у людзей. Апошнія два гады на беразе Свіслачы, дзе некалі было капішча, моладзь спраўляе абрад гукання вясны (“ГР” за 28.04.05). Уключэнне гэтага унікальнага аб’екта ў маршруты турызму дазволіць значна пашырыць звесткі пра гісторыю нашай Радзімы.

Легенды и мифы Минска: «Камень Дзед»
1
7376
24 сентября 2007
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
У цэнтры Мінску будаўнікі адкапалі гарматыУ цэнтры Мінску будаўнікі адкапалі гарматы

Гарматы адкапалі будаўнікі ў цэнтры Мінску падчас рэканструкцыі будынка па вуліцы Інтэрнацыянальнай. Яны праляжалі ў зямлі амаль 200 гадоў.Калі эскава...

ТОП-20 гарадоў, дзе лепш за ўсё жывецца ў Беларусі

Упершыню ў Беларусі зроблена спроба прарангаваць гарады краіны паводле іх прывабнасці для жыцця. Самыя нечаканыя адкрыцці – у Заслаўі жыць лепш, чым у...

ЗдарэньніЗдарэньні

Мы сядзелі на беразе, на кароткім пляжы, і размаўлялі пра тое, што падавалася нам дзіўным. Ты гуляўся з хвалямі, якія набягалі белымі карункамі, імкну...

Знойдзены невядомыя творы Васіля БыкаваЗнойдзены невядомыя творы Васіля Быкава

Знойдзены новыя невядомыя дагэтуль творы народнага пісьменніка Беларусі Васіля Быкава. Невядомыя рукапісы знайшліся ў рэчах пісьменніка, якія праляжал...

Загрузка...
Комментарии

Tugcrereled
19 июня 2011 19:13
Когда вы решитесь торрент клиент скачать бесплатно , будьте готовы к различным
испытаниям, начиная от пойманного трояна и заказнчивая
настырным стуком в дверь от полицейского наряда, который хочет забрать
ваш ноутбук и проверить его на наличие пиратских программ.
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Четверг, 08 Декабря
USD 1.9789
EUR 2.1220
RUB 0.0310
PROSTO CHEL 2 минут назад
Цитата: Laborant
считаю что люди всё таки должны быть белыми.

Эээээ, гамарджоба генацвале, ты шьто такое гаварышь?
Laborant 5 минут назад Я не расист,но считаю что люди всё таки должны быть белыми. Его Малая 6 минут назад :) Pipka2012 14 минут назад Всё херня эти ваши крепостные ... тут смысл в другом.

Я очень сомневаюсь, что если бы в послевоенное время в СССР куда-нибудь в глубинку переехала пара чернокожих семей и их дети пошли бы в школу, то их бы там гнобили ... Максимум - чрезмерное любопытство, которое потом сошло бы на нет.

В Америке в этом плане реально проблема была у людей в головах.

Flint 22 минут назад ДА ёпрст, что с этим сраным сайтом? Вадим напиши пожалуйста размеры фоток\\гифок какие сюда без проблем становятся на аватакин, за.. надоело по15 раз фотки кастрировать и менятьразрешение гифок которые один фиг не втыкаюся. Или это дело у тебя фейсконтроль проходит? Sерый17. 29 минут назад
Цитата: Vardisodo
смотрю сейчас викингов,

Слава богу сейчас у Парижа достойный владыка. Не то что гомофобный Ролло.

Flint 31 минут назад Да там сейчас макаки взбунтовались. Все что сделано (как правило более грамотно) рукой белого человека они называют расизмом. Хотя сами виноваты (белые), они чернокожих 4 столетия считали за скот(причем в прямом смысле слова)считали, а сейсас в сраный век толи срантости толи нет у негров чето не сошлось и им не нравится таки мудакам что их переодически отстреливают и голос имеет какойто вес. Не скажу за всех мерикосов конечно, но людей с молоком матери впитавших то что нигра как корова волшебной толерантностью не исправить. Бля, я бы лично обосца дебила придумавщего это слово))) Маб во мне натаскал лютую ненависть к свидомитам, пидорасам и прочим маргиналам которых он так любит. BHy4ka 33 минут назад
Цитата: SabakaZ
Гамосеки штоле?

ага) а ты разве не такой?! :) странно)
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...
Сейчас на сайте
55 пользователей, 1327 гостей