РЕКЛАМА

Загрузка...


З 1 верасня пачынае дзейнічаць закон "Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі". Чыноўнікі абяцаюць, што ад гэтага мова толькі выйграе. Між тым эксперты звяртаюць увагу на праблему выкарыстання мовы ў грамадстве і выказваюць сумненні адносна своечасовасці прыняцця закона і ягонай карысці для мовы.' />

Новая беларуская арфаграфія замахнецца на… "Газпром"

З 1 верасня пачынае дзейнічаць закон "Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі". Чыноўнікі абяцаюць, што ад гэтага мова толькі выйграе. Між тым эксперты звяртаюць увагу на праблему выкарыстання мовы ў грамадстве і выказваюць сумненні адносна своечасовасці прыняцця закона і ягонай карысці для мовы.

Рэвалюцыі ў моўным пытанні не будзе

Новая рэдакцыя правіл беларускай арфаграфіі і пунктуацыі павінна ўмацаваць пазіцыі беларускай мовы і павысіць яе аўтарытэт як строга ўнармаванай пісьмовай мовы з багатым слоўнікавым складам, якая можа паспяхова абслугоўваць усе сферы жыцця сучаснага грамадства. Пра гэта заявіў 20 жніўня на прэс-канферэнцыі дырэктар Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі доктар філалагічных навук прафесар Аляксандр Лукашанец.

Змены ў арфаграфіі не будуць рэвалюцыйнымі, падкрэсліў намеснік міністра адукацыі Казімір Фарыно. Ён паведаміў: сістэма адукацыі падрыхтаваная — ёсць адпаведныя дапаможнікі, слоўнікі, падручнікі. Настаўнікі прайшлі перападрыхтоўку.

Вучняў трохі пашкадуюць

Вучням дапамогуць — на працягу двух гадоў выкладчыкі беларускай мовы будуць выпраўляць памылкі, звязаныя з новымі правіламі, але не будуць іх ўлічваць пры выстаўленні адзнак. Што да цэнтралізаванага тэсціравання па беларускай мове, там, паабяцаў Фарыно, не будзе пытанняў, якія тычацца змен у арфаграфіі і пунктуацыі. Адным словам, вучням дадуць магчымасць прызвычаіцца да новых правілаў.

Газеты ж і часопісы ўжо з 1 верасня павінны прытрымлівацца новых правілаў.

У незалежным друку афіцыйны варыянт беларускай арфаграфіі нярэдка называюць школьным правапісам, ці наркамаўкай. Тут маецца на ўвазе пастанова Саўнаркама БССР "Аб зменах і спрашчэнні беларускага правапісу", што была прынятая ў 1933 годзе і, на думку прыхільнікаў старой, класічнай арфаграфіі — тарашкевіцы, сапсавала, русіфікавала мову.

Шэраг незалежных выданняў доўга трымаўся тарашкевіцы. І прагназавалася, што пасля ўступлення ў сілу новага закона яны патрапяць пад прэс.

Але зараз вастрыня праблемы нібыта знятая. Так, пераход культавага выдання — "Нашай Нівы " на школьны правапіс адбыўся яшчэ ў снежні 2008 года і супаў з вяртаннем газеты ў сістэму дзяржаўнага распаўсюду. Наклад з таго часу, дарэчы, павялічыўся з 2136 да 6500 асобнікаў.

Галоўны рэдактар "Нашай Нівы" Андрэй Скурко, каментуючы арфаграфічныя праблемы "Белорусским новостям", заўважыў: "Нельга сказаць, што нейкі адзін правапіс лепшы, а другі горшы. Першаснае — мова, а не правапіс. Калі "Нашу ніву" вярнулі ў саюздрукі ды паштовыя каталогі, мы паставілі задачу прыцягнуць як мага болей новых чытачоў, зрабіць газету даступнай для ўсіх, хто хоча атрымліваць інфармацыю па-беларуску. Таму вырашылі перайсці на школьны правапіс".

Андрэй Скурко падкрэслівае, што пытанне з беларускім правапісам павінна быць па-за палітыкай: "Паляпшэнні, удакладненні правапісу час ад часу мусяць быць. Не можа мова знаходзіцца ў адным стане больш за 50 гадоў. Яна мяняецца. Да таго ж з часу рэформы 1957 года ў мове з’явіліся, можа, тысячы новых слоў. Але чаго не мусіць быць дакладна — выкарыстання закону аб правапісе як яшчэ аднаго інструменту для ціску на незалежныя выданні і для абмежавання свабоды слова".

"Камп’ютэр" стане "камп’ютарам"


Што на практыцы зменіцца ў беларускім правапісе з 1 верасня?

- Пашыраецца прынцып перадачы "акання" пры напісанні слоў замежнага паходжання. Будзем пісаць: "трыа", "адажыа", "Токіа" замест "трыо", "адажыо", "Токіо". У словах замежнага паходжання, на канцы якіх "-эр", "эль", з 1 верасня будзе "-ар", "-аль": "прынтар", "камп’ютар", "пэйджар" замест "прынтэр", "камп’ютэр, "пэйджэр".

- Пашыраецца ўжыванне "ў" у словах замежнага паходжання. Напрыклад, правільна будзе пісаць: "ва ўніверсітэце", "пасля ўнікальнай аперацыі", "фаўна", а не "ва універсітэце", "пасля унікальнай аперацыі", "фауна", як пішам цяпер.

- Уносяцца змены ў напісанне складаных і скарочаных слоў: "гаркам", "Газпрам" замест "гарком", "Газпром".

- У прыметніках з заканчэннем на "-ск (i)", створаных ад уласных назваў, мяккі знак не пішацца: "чаньчунскі", "цяньшанскі" замест "чаньчуньскі", "цяньшаньскі".

- Рэгулюецца напісанне назваў органаў улады, арганізацый, прадпрыемстваў, устаноў, а таксама пасадаў, званняў і тытулаў і г.д. з вялікай ці маленькай літары.

- З’явіўся пералік слоў, якія пішуцца з вялікай літары. У прыватнасці, згодна з новымі правіламі, з вялікай літары трэба пісаць назвы органаў улады, арганізацый, прадпрыемстваў, устаноў, пасад, званняў і тытулаў.

"Наша Ніва": толькі "Бог", але не "Прэзідэнт"

Паводле новых правілаў, з вялікай літары будзе пісацца слова "Прэзідэнт", як раней пісалі Генеральны сакратар ЦК.

Што будзе з тымі, хто не згодзіцца? За парушэнне правілаў юрыдычнымі і фізічнымі асобамі закон не ўстанаўлівае меру адказнасці. Навукоўцы могуць толькі вынесці вердыкт — напісана правільна ці не. Што будзе пасля гэтага, ніхто насамрэч не ведае.

Як будзе "Наша ніва" пісаць слова "прэзідэнт? Скурко адказаў, што "Наша Ніва" будзе пісаць так, як і зараз, з маленькай, і дадаў: "Калі ў сувязі з гэтым у нас узнікнуць праблемы, будзем пазбягаць гэтага слова наогул. Беларуская мова надзвычай багатая сінонімамі".

Дарэчы, з вялікай літары належыць пісаць па новых правілах і словы "Бог", "Гасподзь". Старшыня Таварыства беларускай мовы (ТБМ) Алег Трусаў сказаў, што вельмі ўсцешаны такой зменай: "Рэлігійныя назвы будуць пісацца з вялікай літары, як прынята ва ўсім свеце. Я цалкам падтрымліваю тое, што мы адыдзем у напісанні гэтых слоў ад савецкай антырэлігійнай спадчыны".

Што да напісання цэлага шэрагу афіцыйных назваў з вялікай літары, то старшыня ТБМ заўважыў: як бы там нi раздражняла неабходнасць пісаць пэўныя словы з вялікай літары, добра, што назва дзяржавы Вялікае Княства Літоўскае будзе пісацца таксама выключна вялікімі.

Ці варта было чапаць тыя правілы?

Алег Трусаў лічыць змены ў заканадаўстве не вельмі істотнымі, а цяжкасцяў чакае шмат. На яго погляд, зараз лепш было б не чапаць нічога. Спачатку трэба было б пашырыць ужытак мовы, а потым рабіць змены ў арфаграфіі: "Баюся, мы толькі заблытаем тых людзей, што мовай якраз карыстаюцца".

І ўсё ж такі правапіс — толькі адзін аспект моўнай праблемы. Галоўнай бядой застаецца ігнараванне мовы ў публічнай прасторы, у тым ліку чыноўнікамі і заканадаўцамі.

Літаратар і палітык Лявон Баршчэўскі прыгадаў красамоўны прыклад: калі ў Палаце прадстаўнікоў абмяркоўваўся законапраект "Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі", амаль што ўсе дэпутаты і значная частка спецыялістаў вялі дыскусію на рускай мове: "Мне расказваў прадстаўнік адной амбасады, што менавіта гэта ўразіла яго больш за ўсё. Такі тэатр абсурду, казаў гэты чалавек, які, дарэчы, ведае беларускую мову, цяжка сабе ўявіць".

І ўсё ж, як любая з’ява, кажа Баршчэўскі, з’яўленне новых правілаў мае два бакі. З аднаго — увага да беларускай мовы ў грамадстве павялічыцца, з іншага — эксперт канстатуе існаванне падзелу ў грамадстве на прыхільнікаў "рэальнай і штучнай" моў, а значыць "кожная з версій будзе адстойвацца". Ён прагназуе, што ўвядзенне новых правілаў паглыбіць раскол паміж тымі, хто знаходіцца па розныя бакі барыкад.

Андрэй Скурко таксама падкрэслівае палітычны чыннік: менавіта праз стаўленне сённяшняй улады, мяркуе ён, беларуская мова ў публічнай прасторы гучыць вельмі рэдка.

"Цалкам на беларускай мове не працуе ніводзін дзяржаўны тэлеканал. Кольскасць дзяржаўных радыёстанцый, дзе карыстаюцца беларускай мовай, можна пералічыць на пальцах. Існуе фактычна адна дзяржаўная беларускамоўная нацыянальная газета "Звязда". У краіне няма нацыянальнага універсітэта, выкладанне ў якім цалкам вялося б на беларускай мове. Лічаныя дзяржаўныя чыноўнікі публічна гавораць па-беларуску. Такая моўная палітыка звужае абсяг выкарыстання беларускай мовы ў публічнай прасторы, тармозіць яе развіццё. І гэтыя праблемы не вырашаюцца правапіснымі рэформамі", — падкрэсліў суразмоўца "Белорусских новостей".
28
3920
23 августа 2010
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
Google Translate навучыўся перакладаць зь беларускай і на беларускую

Буйнейшы сайт онлайн-перакладаў Google Translate дадаў сёньня беларускую мову ў свой сэрвіс. Такім чынам, зьявіўся першы онлайн-перакладчык для белару...

Адміністрацыя Лукашэнкі адмовілася ствараць беларускамоўны каналАдміністрацыя Лукашэнкі адмовілася ствараць беларускамоўны канал

Калі да восені не будзе вырашанае пытанне пра стварэнне беларускамоўнага дзяржтэлеканала, у верасні грамадскае аб\'яднанне «Таварыства беларускай мовы...

Беларуская мова адзiн дзень пагасьцюе на БТБеларуская мова адзiн дзень пагасьцюе на БТ

У Мiжнародны дзень роднай мовы 21 лютага праграма \"Навiны\" на Першым канале будзе выходзiць на беларускай мове. Пра гэта паведамiлi БЕЛТА у прэс -...

У Менску на беларускай мове гавораць 106 тысяч чалавек, астатнія маўчаць на ...У Менску на беларускай мове гавораць 106 тысяч чалавек, астатнія маўчаць на ...

Незадоўга да Дня роднай мовы, які адзначаецца 21 лютага, апублікаваныя дадзеныя Белстату, паводле якіх у Менску дома па-беларуску размаўляе 106 тысяч...

Загрузка...
Комментарии

Sibiryak
23 августа 2010 15:02
OrbakaitO, А я б тебя забанил за ненадобностью твоих изречений.

Oski
23 августа 2010 15:37
OrbakaitO,
попаболь изза двойки по белмове в школе? Оо

Greg_my_Love
23 августа 2010 16:16
Цитата: OrbakaitO
давно пора этот "моуу" упразднить за ненадобностью,

А вот не дождешься, сучий ты потрох! Скорее тебя самого упразднят за ненадобностью. А то лежишь, обосцанный, в крапиве под забором и убиваешься - ну почему нас никто нигде не любит?

corvin
23 августа 2010 16:26
"Рэвалюцыі ў моўным пытанні не будзе"
___
А трэ б было зрабіць, сучасная вельмі брыдкая, да й прафесура наўрад-ці сама валодае ёй добра! Нават у гэным тексце шмат колxозныx й кандовыx слоў, кшталту: чапаць – трэба кранаць, устаноў – установаў і г.д. Толькі носьбіты мовы з сусьветным досьведам здольныя яе падняць!

Nachalnik
23 августа 2010 16:51
по(мужчынскi пiсюн) wink

Rojer
23 августа 2010 16:54
Цитата: Oski
OrbakaitO,попаболь изза двойки по белмове в школе? Оо


...нават ня толкi па мове...

Чахлый
23 августа 2010 17:32
OrbakaitO,
+ 500

Олеся А.
23 августа 2010 18:28
мда...фигнёй страдают...итак белорусы не пишут и не говорят на своем языке, сейчас еще и запутаются, и просто забьют на это дело..

Yuirka
23 августа 2010 19:10
Меняй-не меняй... Белорусский язык останется уделом горстки фанатов, как средство выражения своего недовольства властью. Абсолютному большинству населения, думающему и говорящему по-русски эта "мова" совершенно не нужна

Gullag
23 августа 2010 19:30
Мы будем употре тот язык, на котором мы думаем. И которому научили нас наши родители.
Мне будет трудно думать на белорусском, я его всеравно перевожу из русского.

С этими большими буквами тоже.. Правильно немцы сделали. Если слово существительное, значит и писать его следует с большой буквы. И ВСЕ. Никаких споров и прочей фигни.

Рэпачок
23 августа 2010 19:53
Цитата: Greg_my_Love
А вот не дождешься, сучий ты потрох! Скорее тебя самого упразднят за ненадобностью. А то лежишь, обосцанный, в крапиве под забором и убиваешься - ну почему нас никто нигде не любит?

)))

Na Maskvu
23 августа 2010 20:18
Беларуская мова гэта як футбол, медыцына ці прагноз надвор'я. Тут усе спецыялісты, нават патомныя невукі ды лайдакі. Усе разьбіраюцца, усе кампетэнтныя.....
Ня трэба какетнічаць уласнай непісьменнасьцю ды лянотою. Гэта якраз той выпадак, калі лепей прамаўчаць, чым плявузгаць рознае паскудзтва. Ня лічыш сябе беларусам - і ня трэба. Меней парасят - меней віску!
"Я б уцёк за далёкія горы і моры бясхмарныя,
Але тут мне памерці, дзе родны пясокак і глей...."
Жыве БЕЛАРУСЬ!!!

Ardolynk
23 августа 2010 21:50
Цитата: Na Maskvu

Беларуская мова гэта як футбол, медыцына ці прагноз надвор'я. Тут усе спецыялісты, нават патомныя невукі ды лайдакі. Усе разьбіраюцца, усе кампетэнтныя.....
Ня трэба какетнічаць уласнай непісьменнасьцю ды лянотою. Гэта якраз той выпадак, калі лепей прамаўчаць, чым плявузгаць рознае паскудзтва. Ня лічыш сябе беларусам - і ня трэба. Меней парасят - меней віску!
"Я б уцёк за далёкія горы і моры бясхмарныя,
Але тут мне памерці, дзе родны пясокак і глей...."
Жыве БЕЛАРУСЬ!!!

ЖЫВЕ!

Yuirka
23 августа 2010 21:56
Na Maskvu,
разьбіраюцца

Ня трэба

паскудзтва

Ня лічыш

і ня трэба


Голубчик, учите, учите свою "мову", ну или хоть пишите со словарем. fellow

skitar.91
23 августа 2010 22:08
дырэктар Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі доктар філалагічных навук прафесар Аляксандр Лукашанец.

пока выговоришь, так год пройдет=)

KpeBeDko
23 августа 2010 22:38
Цитата: Yuirka
Голубчик, учите, учите свою "мову", ну или хоть пишите со словарем.

Дурань . Як усякiя шкаляры у словах па тры памылкi робяць дык гэта нiчога , а як хтосьцi на тарашкевiцы напiша дык адразу знаходзяцца разумнiкi якiя ведаюць мову лепш за яго .

Dashiko
23 августа 2010 22:55

пасля словаў Na Maskvu ой як прыемна стала:) годны адказ усiм быдланам,якiя не паважаюць нi сябе,нi сваю краiну.

Yuirka
23 августа 2010 22:57
KpeBeDko,
А какой диалект белорусской мовы узаконен у нас сейчас? "Тарашкевица" или "наркомовка"? Как же вы собираетесь заставить русскоговорящее население перейти на "матчыну мову", если сами не знаете, какая из них правильная? Да и есть ли она вообще?

P.S. Думаю, даже в белорусском языке "дурань" - не то слово, с которого следует начинать разговор с незнакомыми людьми. Это так, на будущее

Brusi
23 августа 2010 23:15
OrbakaitO,
я те давно говорил не умничай если нет мозгов

Greg_my_Love,
да ты успокойся лашара
а ваще согласен с начальником

Rojer,
а шО Эта за исковерканая мова, нЯ трЕба нам такога? Наш язык не такой
Yuirka,
это оппозиция безграмотная говорит так, которая за сто баксов родину продаст, так сказать курс интенсивной подготовки по бел. мове

KpeBeDko, потому что так и есть

KpeBeDko
24 августа 2010 00:12
Yuirka,
выбачайце пан . Але ж размоуная мова дужа моцна адрознiваецца ад пiсьмовай .Да таго ж iснуе вельмi шмат дыялектау , якiя выкарыстоуваюцца у розных сферах дзейнасцi . Iснуюць такiя у якiх вы нiводнага слова не зразумееце . А мова здаецца адна i тая ж .Да справы, паспрабуйце зайсцi на форум крымiналiстау , медыкау цi нават якой небудзь якутскай арганiзацыi i усе адразу зразумееце.
Я пра тое што колькi б правiл нi прыдумвалi ,размоуная мова ад гэтага не зменiцца - як i мова iнтэрнета - яна усе роуна застанецца дыялектнай .Як у Германii- жыхару з поуначы будзе вельмi цяжка зразумець жыхара з поудня.(дакладна не ведаю, але хтосьцi расказвау што менавiта так i ёсць).
I я нiкога не заклiкаю размауляць на беларускай мове - гэта справа кожнага. Але ж i ня ваша справа вырашаць - каму i як "размауляць".

buuuzz
24 августа 2010 00:49
Жыве Беларусь!

Az1k
24 августа 2010 01:59
почитав комменты стало печально и грустно, в частности из-за людей, не уважающих ни себя, ни свою страну....продолжать небуду

Gullag
24 августа 2010 06:06
Цитата: KpeBeDko
Я пра тое што колькi б правiл нi прыдумвалi ,размоуная мова ад гэтага не зменiцца - як i мова iнтэрнета - яна усе роуна застанецца дыялектнай

Что и требовалось доказать. Белорусский - диалект и смесь русского польского украинского, немецкого. Белорусский - не создавал новые слова,а лишь использовал те, которые были на его территории.
Например,Русский: название профессии "столяр" происходит от слова "стол". Немецкий: название профессии Der Tischler (столяр) от того же слова Der Tisсh (стол)
А теперь скажите, уважаемые, как будет стол и столяр по белорусски.
И всеравно слово "мордочка" я "пыской" не смогу назвать.
Не мы такие, - жизнь такая.
Как же мы, уважаемые, будем уважать себя или свою страну, когда большая часть населения считает свой родной язык диалектом русского.
Если я вместо телевизора скажу "тэлевизар", а телевидение уже будет "тэлебачанне".
Где логика, господа?
Цитата: Az1k
почитав комменты стало печально и грустно, в частности из-за людей, не уважающих ни себя, ни свою страну....продолжать небуду

У нас же все такие умные!!! Все же так плохо у всех!!Все кричат что нет уважения! А что ж уважать то? Наши трактора? Ооо! Белазы!? Не не, лучше МАЗ или Луч? Скорее власть или президента? Или может быть язык, привилегия пользования которым относится исключительно к прослойке , именнуемой "белорусская интеллигенция".

Fast
24 августа 2010 10:42
Я думаю на русском языкеЮ соответственно я буду на нем и говорить

Marloy
24 августа 2010 11:54
Цитата: Yuirka
Na Maskvu,разьбіраюцца

Вообще-то, мягкий знак между двумя согласными для обозначения мягкости - это правила настоящего белорусского языка, который был довольно давно, теперь уже эти правила не один раз менялись.

KpeBeDko
25 августа 2010 03:14
Gullag,
Как будто русский язык ничего ниукого не заимствовал .
Да и вообще говорить что белорусского языка не существовало - глупость .И то что слова , которые использовали белорусы на нашей территории были или польскими , или русскими, немецкими и т.д -полный абсурд .
Немецкий, русский и другие языки создавались из слов которые ходили по их территории.Просто были утверждены в разное время. Граматика и словари то были одни , а разговаривали люди скажем на севере России и на юге совсем по разному . А если брать приграничные территоррии - то там вообще смесь шла . Есть и сейчас. Просто Образовались языки в разное время , и границы их влияние тоже . Границы естественно условные . На территории Беларуси оффициально язык сформировался только в 19 веке , стало быть стал он белорусским .Есть свои словари , своя граматика, которая отличается от других языков - стало быть язык существует . И считать его диалектом русского или польского - настоящее безграмотность.
п.с Go - went или Идти - ходить . В че логика?Может быть и эти языки "неправильные"?

BOCTOK
25 августа 2010 09:57
Цитата: OrbakaitO
давно пора этот "моуу" упразднить за ненадобностью, и применять только по национальным праздникам, в глухом полесии, обязательно в расовых белых рубахах с красным орнаментом и соломенных шляпах. статью дочитал до "доктар філалагічных навук прафесар Аляксандр Лукашанец", далее не представляется возможным. з.ы. в бульбораше хорошие должности занимают только "АлЯксандры" с корнем фамилии "Лукаш"



Что за идиоты в кадре?

Marloy
25 августа 2010 12:43
Цитата: BOCTOK
Что за идиоты в кадре?

Они скоро забудут, в какой стране живут.
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Пятница, 09 Декабря
USD 1.9739
EUR 2.0967
RUB 0.0312
PROSTO CHEL 1 минут назад ЛГБТ фобия?? Laborant 4 минут назад
Цитата: Vadik_K
Бл*дь, вот бывают же такие тупые. Если мой ребёнок увидит бородатую бабу с сиськами и кадыком, я объясню, что он просто такой больной. И - я не боюсь этих дебилов; мне, как и всем остальным нормальным, противно их сосуществование со мной.Если на пляже такое существо захочет похвастаться членом, сиськами или всем сразу, я буду всеми руками за то, чтобы его закопать в песок.Поэтому покарай себя сам, придурок.
Тремя руками ,,ЗА,,
Rabbit Bugs Bunny 12 минут назад Пюрешка лучше ProstoTelo 14 минут назад CCCР - лучшее что случалось с этой страной. Vadik_K 15 минут назад Бл*дь, вот бывают же такие тупые. Если мой ребёнок увидит бородатую бабу с сиськами и кадыком, я объясню, что он просто такой больной. И это никакая не фобия - я не боюсь этих дебилов; мне, как и всем остальным нормальным, противно их сосуществование со мной.
Если на пляже такое существо захочет похвастаться членом, сиськами или всем сразу, я буду всеми руками за то, чтобы его закопать в песок.
Поэтому покарай себя сам, придурок.
patrokl 18 минут назад Хер бы я его в своём дворе запарковал. triangel 22 минут назад Offshorчик,
Ну где я тебе тут деревенское найду? Если только через лет 20, продадим дом, купим где на юге виноградник с домом и заведём козочек, курочек...
А пока так, а майонез что - бжик блендером и готово!
maksfrai 26 минут назад увеличить кол-во поездов, не?
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...