РЕКЛАМА

Загрузка...

Сапраўдныя беларускія сімвалы

«Пагоні» больш як 700 гадоў, тады як чырвона-зялёны сцяг быў прыдуманы сталіністамі. Ганебны рэферэндум 1995 года не сцёр гістарычнай памяці.
Сапраўдныя беларускія сімвалы

Герб «Пагоня» — ваяр з узнятым мячом на белым кані ў чырвоным полі — вядомы ў Беларусі з глыбокай старажытнасці.

У якасці дзяржаўнага герба Княства Літоўскага, старажытнай беларускай дзяржавы, яе пачаў выкарыстоўваць вялікі князь Віцень у канцы XIII стагоддзя.

«Віцень пачаў княжыць над Літвою, устанавіў сабе герб і ўсяму княству Літоўскаму пячатку:

рыцар збройны на кані з мячом, які цяпер называюць «Пагоня», — піша Густынаўскі летапіс.

Чаму «Пагоня»? Так называўся высакародны звычай, пашыраны ў нашых землях.

У выпадку раптоўнага налёту ворагаў — вось наляцелі чужынцы, схапілі каштоўныя рэчы і дзяцей у палон — усе мужчыны, якія маглі трымаць зброю, сядалі на коней і пераследавалі захопнікаў, каб вызваліць забраных суайчыннікаў.

У часы вялікага князя Ягайлы (XIV ст.) на шчыце «Пагоні» з’явіўся шасціканцовы крыж — знак венгерскіх каралёў.

Адбылося гэта пасля таго, як вялікі князь ажаніўся з Ядзвігай, польскай каралеўнай венгерскага паходжання. Знак той нагадваў здаўна вядомы нашым продкам Ярылаў крыж — сімвал бога сонца і ўрадлівасці.

Царква надала «Пагоні» іншае значэнне:

святары былі схільны лічыць яе выявай святога Юр’я, нябеснага апекуна Беларусі.

Выявай «Пагоні» ўпрыгожаныя ўсе дзяржаўныя дакументы тагачаснай Беларусі, старонкі «Літоўскай Метрыкі» і «Статутаў».

«Пагоня» была на сцягах беларуска­-літоўскага войска ва ўсіх вырашальных бітвах тых часоў — ад Грунвальда да Оршы.

Пасля Люблінскай уніі «Пагоня» нароўні з польскім белым арлом змяшчалася на гербе Рэчы Паспалітай і на каралеўскім сцягу.

Нават пасля падзелаў Рэчы Паспалітай у XVIII стагоддзі, калі Беларусь трапіла пад уладу Расіі, «Пагоня» засталася гербам беларускіх губерняў.

Яна трапіла на значкі расійскіх войскаў, размешчаных у Беларусі (напрыклад, Гродзенскага гусарскага), і нават на герб Расійскай імперыі.

Пячатку з «Пагоняй» меў і Кастусь Каліноўскі —

кіраўнік паўстання 1863 года.

У пачатку ХХ стагоддзя Максім Багдановіч прысвяціў старажытнаму беларускаму гербу пранікнёны патрыятычны верш:

Усё лятуць і лятуць тыя коні,
Срэбнай збруяй далёка грымяць…
Старадаўняй Літоўскай Пагоні
Не разбіць, не спыніць, не стрымаць!

У 1918-м «Пагоня» стала дзяржаўным гербам Беларускай Народнай Рэспублікі — першай незалежнай беларускай дзяржавы.

Калі ў канцы 1980-х разгарнулася барацьба за незалежнасць Беларусі, «Пагоня» з’явілася каля лагатыпаў падпольных улётак і першых незалежных газет. Харугвы з ёй неслі на чале шэсцяў. З’явіліся новыя карціны па яе матывах і песні пра яе.

З аднаўленнем незалежнасці ў 1991-м «Пагоня» зноў набыла дзяржаўны статус.

Выдатныя мастакі Яўген Кулік, Уладзімір Крукоўскі і Леў Талбузін выпрацавалі для яе новы канон. Яны надалі шасціканцоваму крыжу на шчыце выгляд крыжа Еўфрасінні Полацкай, святой заступніцы Беларусі. На «Пагоні» прысягала беларускае войска. Яна ўпрыгожвала тэкст канстытуцыі і трыбуну, на якой прысягаў прэзідэнт.

Аднак у 1995-м Аляксандр Лукашэнка, каб атрымаць падтрымку і грошы Расіі, вырашыў узяць курс на русіфікацыю.

У атмасферы тэрору быў абвешчаны «рэферэндум». Сярод пытанняў былі змена дзяржаўнай сімволікі і ўвядзенне расійскай мовы ў якасці дзяржаўнай.

Каб матываваць гэтую змену, прапаганда карысталася беспардоннымі фальсіфікацыямі.

Рэжысёр Юрый Азаронак зняў фільм «Дзеці хлусні», у якім даводзіў, што «Пагоня» і бел­-чырвона-­белы сцяг... фашысцкія, на той падставе, што беларусы іх выкарыстоўвалі ў часы нямецкай акупацыі. Пра тое, што «Пагоня» стагоддзямі існавала перад той вайной, фільм змоўчваў.

Немцы, шведы, украінцы, літоўцы — усе трымаюцца сваёй нацыянальнай сімволікі і будуюць нацыянальныя дзяржавы. Ва ўсёй Еўропе толькі Беларусь пагналася за халяўнымі расійскімі грашыма.

Гэта, бадай, самая ганебная пагоня ў беларуская гісторыі.

Але значэнне «Пагоні» такое, што сцерці яе з памяці не ўдалося.

Нацыянальнай сімволікай працягвае карыстацца інтэлігенцыя, моладзь.

Многія школьнікі носяць значкі з нацыянальным сцяжком або «Пагоняй».

Адзін мой знаёмы хлопец, якому ў школе забаранялі насіць такі значак, чапляў яго на адвароце лацкана. Іншыя маюць «Пагоню» на сваіх аватарках у сацыяльных сетках.

Налепкі з «Пагоняй» можна пабачыць на машынах. У тысячах кватэр вісяць бел­-чырвона­-белыя сцягі.

«Пагоня» сягае каранямі ў сівую даўніну, а вось нацыянальны сцяг быў кадыфікаваны адносна нядаўна.

Беларусы здаўна шанавалі спалучэнне белага і чырвонага колераў.

На карціне XVI ст. «Бітва пад Оршай» пікі ваяроў ВКЛ упрыгожваюць сцяжкі з выявай чырвонага крыжа на белым полі — крыжа святога Юр’я.

Чаргаванне белых і чырвоных палосаў можна бачыць і на сцягах каралёў Рэчы Паспалітай. У хрысціянскай сімволіцы чырвоны пас (або крыж) на белым полі сімвалізаваў кроў Хрыста.

Аднак

бел­-чырвона­-белы сцяг у сённяшнім выглядзе, у адрозненне ад «Пагоні», мае канкрэтнага аўтара.

Сцяг стварыў у 1917 Клаўдзій Дуж-Душэўскі.

Да яго, маладога архiтэктара, выпускнiка Пецярбурскага горнага iнстытута і найталенавіцейшага тэатрала, з просьбай зрабіць эскіз нацыянальнага сцяга звярнуліся беларускiя арганiзацыi Пецярбурга.

«Беларусы [даўней] лічылі сваім дзяржаўным сцягам белую Пагоню на чырвоным полі», — пісаў ва ўспамінах Дуж-Душэўскі. Рух за незалежнасць хацеў стварыць сабе сцяг больш адрозны ад герба, як было ў іншых, дзяржаўных народаў».

Створаны Дуж-Душэўскім сцяг быў упершыню ўзняты ўвесну 1917 на будынку Беларускага таварыства дапамогi пацярпелым ад вайны ў Пецярбургу

(Дуж-Душэўскi быў супрацоўнiкам гэтага Таварыства). А 12 сакавiка ў Мінску ўпершыню адбылося масавае свята — нацыянальны Дзень беларускага значка. Бел-чырвона­-белыя значкi, кукарды і сцяжкi можна было пабачыць паўсюль на вулiцах.

Бел-чырвона­-белую стужку ў 1917-м сталі насіць і вайскоўцы-беларусы на франтах Першай сусветнай вайны, каб пазнаваць сваіх.

У снежнi 1917 у Мінску падчас Усебеларускага з’езда бел­-чырвона­-белы сцяг ужо адзiнадушна прызнаваўся нацыянальным сімвалам Беларусi. Ён усім адразу прыйшоўся да душы: светлы, зыркі і непаўторны.

Ён стаў дзяржаўным сцягам Беларускай Народнай Рэспублікі.

За яго малюнак можна было страціць працу, а то і жыццё. Тады ж чырвоны пас на сцягу набыў новае тлумачэнне — кроў, пралітая за айчыну.

Бел-чырвона­-белы сцяг і «Пагоня» — сімвалы змагання беларусаў за свабоду. З нацыянальным сцягам звязаная легендарная постаць Мірона —

невядомага, які ўздымае сцягі на самых высокіх і небяспечных пунктах. «Міронам» ён падпісваўся ў цыдулках, прымацаваных да штандараў. Відаць,

у рэальнасці такіх Міронаў дзясяткі, калі не сотні.

За вывешванне нацыянальнага сцяга ў Віцебску нядаўна быў пасаджаны ў турму патрыёт Сяргей Каваленка.

Парадаксальна, але ўлады таксама патроху пачынаюць разумець, што гісторыю не сатрэш.

«Пагоня» вярнулася на герб Віцебскай вобласці. Для яе знайшлі і афіцыйнае вызначэнне — «гістарычны сімвал Беларусі».

Чырвона-зялёны сцяг прыдумалі сталіністы

У канцы 1940-х Сталіну спатрэбілася стварыць сцягі саюзных рэспублік СССР, асабліва тых, якія былі членамі ААН.

Яны былі выраблены на аснове сцяга савецкай імперыі.

Для сцяга БССР у якасці адметнасці выбралі беларускі народны арнамент.

Тады ў архівах знайшлі малюнак вышыўкі на ручніку, зроблены ў 1917-м сялянкай Матронай Маркевіч з в. Касцілішча Сенненскага раёна. Вышыўка называлася «Узыходзячае сонца». Мастак Гусеў падрыхтаваў праект на аснове гэтага рысунка, з пэўнымі сімвалічнымі дадаткамі. Гэты сцяг і зацвердзілі ў 1951.

Герб БССР трохі даўнейшы. Ён быў прыняты ў 1927, таксама на аснове герба СССР.

Спачатку на ім былі надпісы на чатырох дзяржаўных мовах: беларускай, расейскай, польскай і ідыш. Але ў 1937-м польскую і ідыш прыбралі.

Такім чынам, гэты герб маладзейшы за «Пагоню», прынамсі, на 7 стагоддзяў, а сцяг — на 34 гады за бел­-чырвона­-белы.

Прафанацыя сімволікі

Цяперашнія сцяг і герб распрацаваны на аснове савецкіх. З іх папрыбіралі толькі камуністычныя лозунгі.

З лозунгамі даходзіла, дарэчы, да смешнага.

Так, указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 20 лістапада 1938 быў удакладнены пераклад на беларускую мову дэвіза на гербе, ён стаў чытацца як: «Пралетарыi ўсiх краiн, еднайцеся!».

Як успамінаў тагачасны кіраўнік справаў Саўміна Аўген Калубовіч, ініцыятаркай зменаў, у тым ліку ўвядзення ў яго арфаграфічнай памылкі была Старшыня Вярхоўнага Савета БССР Надзея Грэкава.

Матывавала тым, што «яна як сакратар ЦК часта падпісвае «дырэктывы» калгасам, што ўжо пара пачынаць «злучную кампанію для ската»; таму заклік «злучайцеся!» у дачыненні да пралетарыяту «неяк нядобра гучыць». А слова «яднайцеся» мусіла пісацца праз «е», каб падчас пераносаў не выйшла «яд­»...

Нагадаем, ад рук сталіністаў у Беларусі загінула каля 200 тысяч чалавек, а ўсяго праз рэпрэсіі прайшло 600 тысяч.

nn.by
15
1825
13 мая 2012
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
Над галоўнай ёлкай Віцебска ўзнялі бел-чырвона-белы сцяг (фота)

Бел-чырвона-белы сцяг залунаў над галоўнай ёлкай Віцебска на плошчы Перамогі. Прыкладна ў 12:30 7 студзеня агромністае палотнішча нацыянальных колераў...

Віртуальная рэвалюцыя ў асобна ўзятым браўзеры

У дагонку чарговым угодкам гістарычнай даты 19 верасня 1991 году прыняцця Вярхоўным Саветам РБ дзяржаўнасці бел-чырвона-белага сцягу і герба Пагоні, р...

Гадавiна рэфэрэндуму  па зьмене  сымболiкiГадавiна рэфэрэндуму па зьмене сымболiкi

15 гадоў таму, 14 траўня 1995 году, адбыўся рэфэрэндум, у выніку якога ўлады зьмянілі дзяржаўную сымболіку, скасавалі дзяржаўны статус бел-чырвона-бел...

Загрузка...
Комментарии

OrbakaitO
14 мая 2012 00:04
не более чем элементарное дол6аё6ство! если литву и бульборашу считать одной страной, тогда безусловно. но можно ещё и английского подданства просить, тогда оппозиция начнёт кричать что британский лев - наш многовековой символpardon
будьте мудрыми, крестьяне! белорусы были всего лишь ресурсом и для литовцев, и для поляков. и только Россия дала этой земле независимость, а многострадальному народу - свободу!russian_
sarcasti
sarcasti sarcasti sarcasti sarcasti
sarcasti sarcasti sarcasti
sarcasti sarcasti sarcasti sarcasti
sarcasti

buuuzz
14 мая 2012 00:30
чё-то OrbakaitO молчит what . Ну и ладно...

Skandinav
14 мая 2012 08:22
Нашли чем гордиться - давайте еще из-за цветов морды бить :) Да вешай ты хоть флаг Монако, тролль всех свастикой или жги американские флаги, это не изменит вообще ничего, кроме срача.

olika_sosedka
14 мая 2012 08:38

OrbakaitO, историю почитайте, на уровне школы... Да поглядите, какие территории стали центром объединения земель в ВКЛ, да какой народ (этнос) проживал на этих территориях. И не надо путать Литву летописную и современную

sergeev
14 мая 2012 09:22
OrbakaitO, читай книги. Сразу чувствуется совершенейшая необразованность большинства представителей нашего народа, с пеной у рта, готовых доказывать что белорусы исключительно колхозный народ, не имеющий своей истории и культуры. БТ насмотрелся? В школе мозги промыли? А автор - молодец, давай еще интересные факты про нашу историю.

yur6000
14 мая 2012 09:25
Skandinav,вот тут ты неправ!!!! эти символы могут помочь преодолеть ситуации в стране, когда материальной основы для этого уже не будет. Это - дух общества, гражданина каждой страны.
правда, за нынешним мало кто куда пойдёт...


Annik
14 мая 2012 09:30
Цiкава,калi назва дзяржавы "Беларусь” з'явiлася? Заужды былi мы Лiцвiнамi,a тыя, хто зараз Лiтоуцы-Жамойтамi!

olika_sosedka
14 мая 2012 10:31
sergeev, +100


Annik,В исторических документах XII в. термин «Белая Русь» применялся в отношении Владимиро-Суздальского княжества, а в XIII – XIV вв. – До Московских, Смоленских и Псковских земель. На итальянских, немецких, шведских картах и в хрониках XV – XVI вв. многие зарубежные авторы Белой Русью называли восточнобелорусские земли, а также применяли это название в отношении Новгородской, Псковской, Киевской, Черниговской земель, иногда расширяли на Волынь, Задоншчину, Подмосковье. В отношении Беларуси этот срок сначала относился только к подвинско-днепровскому региону.

С середины XVI в. им стали обозначать также территорию Минщины, Гродненщины, а потом и южную зону поприпецкого региона вплоть до р. Припять. В XVII – середине XVIII в. название «Белая Русь» установилось и закрепилось преимущественно за землями Полоцкого, Витебского, Мстиславского, частично Минского и Смоленского воеводств. Одновременно с XVII в. в исторических документах в отношении восточной части этнографической Беларуси применяется и название «Беларусь», которая в конце XIX в. распространилась на всю территории современной Беларуси.

От названия подвинско-днепровского региона «Белая Русь» происходит и название его жителей – «белорусы» или «белорусцы«. Вслед за переменой значения названия «Белая Русь» меняется и смысл производного от ее термина «белорусцы», который со второй половины XVII – начала XVIII в. стал обозначать тех, кто относился уже к новому, восточнославянского этносу – белорусскому. Им стали называть восточнославянской населения, которое жило в ареале распространения белорусского языка и комплекса традиционной белорусским культуры. Рядом с формой «белорусцы» с середины XVI в. встречается и современное название белорусского этноса – белорусы. (Подробнее о происхождении названия «Беларусь» см.: Имя твое Белая Русь. Мн., 1991.)

S.paW.n
14 мая 2012 11:26
большое спасибо за статью

375257458577
14 мая 2012 11:46
ололо сьвідомыя отакуэ

dalidov
14 мая 2012 12:02
свядомыя пусть идут в пидаристическую эуропу или пиндосию а теперешний герб и флаг хоть как то напоминают Союз

kos1989
14 мая 2012 12:22
мне старые флаг и герб как то ближе что ли... Погоня как минимум смотрится красиво)))

Vardisodo
14 мая 2012 14:08
Цитата: dalidov
свядомыя пусть идут в пидаристическую эуропу или пиндосию а теперешний герб и флаг хоть как то напоминают Союз

Ты вообще жил при Союзе? И с чего ты решил, что Европа пидарастическая? Ты был там, видел, как там люди живут? Может еще скажешь, что в СССР жилось лучше, чем в Западной Европе?

Gullag
14 мая 2012 18:07
У литвин был тотем лит (волк), у русских тотемом была рысь (русь). Забудьте про цвет волос и т.п.

Pancreasman
22 мая 2012 16:37
Жыве Беларусь!!!

Жыве Беларусь!!!
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Пятница, 09 Декабря
USD 1.9739
EUR 2.0967
RUB 0.0312
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...