РЕКЛАМА

Загрузка...

Як загінула Рэч Паспалітая

Як загінула Рэч Паспалітая

Больш як два стагоддзі праіснавала ў цэнтры Еўропы дзяржава Рэч Паспалітая. Складалася яна з дзвюх частак: Княства - Вялікага княства Літоўскага, у склад якога ўваходзілі і сучасныя землі Беларусі - ды Кароны - Каралеўства Польскага.
Трагічныя часы для паспалітае дзяржавы надышлі ў XVII-XVIII стагоддзях, якія ператварыліся для яе ў доўгі безвыходны ланцуг вайсковых няўдач. Быццам на смех, апошнія каралі Рэчы Паспалітай насілі пышнае імя Аўгуст, якое тлумачыцца словамі "велічны", "найяснейшы", "царственны". Але ў жыцці яны ўяўлялі сабою нікчэмныя бесхарактарныя цацкі - марыянеткі, што былі паслухмянымі ў руках палітычных гульцоў як у самой краіне, так і па-за яе межамі.
Доўгае караляванне Аўгуста II (1697-1733 гады), які ўвайшоў ў гісторыю з мянушкаю "Моцны", адзначалася бясконцай грамадзянскай вайной паміж шляхецкімі групоўкамі, якія ў барацьбе за ўладу знясільвалі і крывавілі Рэч Паспалітую, зрабіўшы яе прыемнаю і лёгкаю здабычаю для больш моцных суседзяў. Беларускія землі сталі галоўнымі падмосткамі шведска-расійскай (Паўночнай) вайны 1700-1721 гадоў.
Усё сваё панаванне кароль Аўгуст (саксонец паводле паходжання) бессаромна гандляваў незалежнасцю краіны, гаспадаром якой ён быў абраны выпадкова. Дзейнічаў пры гэтым, як старызніца, гідліва. Краіна, што месцілася ў самым цэнтры Еўропы, быццам скамянела ў летаргічным сне, які калі-нікалі ўзрываўся боем вайсковых барабанаў, гіканнем дзікіх паляванняў ды нікчэмнымі бойкамі. Сам кароль некалькі разоў кляўся ў вернасці Швецыі супраць Расіі, а потым Расіі супраць Швецыі. А напрыканцы жыцця нават прапанаваў прусакам ды аўстрыякам падзяліць Рэч Паспалітую, каб захаваць хоць нейкія кавалкі зямлі для свайго сына.
Аўгуст III (1733-1763 гады) ні на крок не адступіўся ад бацькоўскай "палітыкі" па разбурэнні дзяржавы. Біёграфы амаль не шукаюць прывабных слоў, калі пішуць партрэт гэтага манарха: "Тупы і заняпалы гультай, які займаўся толькі стрыжкаю паперы і стралянінаю ў сабак, Аўгуст быў няздатны для кіраўнічае дзейнасці". Пры ім зноў абвастрыліся сутычкі між заможнымі магнацкімі сем'ямі, дзяржаўны Сойм страціў апошнія прыкметы нейкай рэальнай улады, становішча насельніцтва краіны апусцілася да найкрытычнейшых адзнакаў, рыхтавалася глеба да інтэрвенцыі Аўстрыі, Прусіі і Расіі. Умяшанне замежных краін ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай магло азначаць толькі адно - канец дзяржаўнасці. Усім было зразумела, навошта на яе межах збіраліся прускія, аўстрыйскія ды расійскія войскі. Усім было вядома, чаго чакаюць гэтыя сотні тысяч узброеных чужынцаў.
Раптоўная смерць караля вызваліла пасад для пратэжэ расійскай імператрыцы Кацярыны II графа Станіслава Панятоўскага. Той атрымаў карону пад імем Аўгуста IV (1764-1795 гады). Галоўным аргументам пры абранні гэтага кандыдата

Станіслаў Аўгуст Панятоўскі і Кацярына II -
галоўныя "героі" падзелаў Рэчы Паспалітай.
былі падсунутыя да ўсходніх межаў Рэчы Паспалітай расійскія арміі. У хуткім часе царыца адпісала кіраўніку Калегіі замежных спраў Мікіту Паніну: "Мікіта Іванавіч! Віншую Вас з каралём, якога мы зрабілі". А самому новаму каралю: "Гаспадар брат мой. Аднагалоснасць, што ўзносіць Вас на трон, даказвае ...свабоду выбару вашага народа ..." Што казаць, шэльма навука гэтая - "тонкая палітыка".
Для краіны часы Панятоўскага адзначаліся далейшым падзеннем у бездань. Вір зацягваў.Тройчы землі Рэчы Паспалітай дзяліліся паміж сквапнымі суседзямі.
1772 год. Пасля - 1793-ці. І яшчэ - дзевяноста пяты ... Пасля кожнага з іх тэрыторыя дзяржавы ўсё больш змяншалася, як шагрэневая скура, пакуль зусім не знікла з еўрапейскай карты.
Кожны новы падзел замацоўваўся адпаведнымі пагадненнямі. Галоўным ініцыятарам ганебных разбораў Рэчы Паспалітай заўсёды выступала Расійская імперыя, якая для пераканання выставіла тэзу сваёй "гістарычнай місіі" па ўратаванні праваслаўнага насельніцтва, што было заключана ў межы Польшчы. Маўляў, "истомившиеся под гнётом поляков православные" не шукаюць сабе іншае долі, як патрапіць з "гаршка паланізацыі ды на патэльню русіфікацыі" (словы Чэслава Мілаша). Насамрэч, на тэрыторыі ВКЛ у канцы XVIII стагоддзя жыло толькі 6% праваслаўных, асноўная частка (каля 40%) - грэка-каталікі (уніяты), далей (каля 35%) - рыма-каталікі (каталікі), пратэстантаў было таксама толькі каля 4-6%, астатнія - яўрэі і татары-мусульмане.
За часы падзелаў Расійская імперыя дамаглася ўзяць сабе 483 тысячы квадратных кіламетраў ці больш за 63 працэнты ад усіх былых абшараў Рэчы Паспалітай.

2003 Гітарычная Брама № 1 (21)

Анатоль Бензярук
2
4094
9 сентября 2007
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
Што такое рэч паспалітая (res publica)?Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Нашыя продкі, як сведчаць гістарычныя крыніцы, карысталіся тэрмінам «рэч паспалітая» - у дакументах на беларускай мове і тэрмінам «res publica» - у да...

Iмёны свабоды - Тадэвуш РэйтанIмёны свабоды - Тадэвуш Рэйтан

 У лёсавызначальныя для дзяржавы моманты заўсёды знаходзяцца асобы, якія не скараюцца і ў самых безнадзейных абставінах. Няхай іх змаганьне ня ма...

Iмёны свабоды - Тамаш ВаўжэцкіIмёны свабоды - Тамаш Ваўжэцкі

 Ня ведаю, ці падлічаная колькасьць выступаў у Вярхоўным Савеце Беларусі Зянона Пазьняка, але дакладна вядома, што за два стагодзьдзі да яго пасо...

Сапраўдныя беларускія сімвалыСапраўдныя беларускія сімвалы

«Пагоні» больш як 700 гадоў, тады як чырвона-зялёны сцяг быў прыдуманы сталіністамі. Ганебны рэферэндум 1995 года не сцёр гістарычнай памяці....

Загрузка...
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Понедельник, 05 Декабря
USD 1.9703
EUR 2.1019
RUB 0.0307
koto 12 минут назад 10
Либерман 52 минут назад
Цитата: Mab
С того, что у них не происходит таких случайностей.

Эм... По-твоему, координация французских силовых ведомств в череде террактов последних лет была на высоте? Достойной того, чтобы поучиться?
Цитата: Mab
В тексте новостей.

Например?
Цитата: Mab
Его никто не блокировал до этого момента.

Омг. Дерево. Полностью его и сейчас никто не блокировал и не блокирует. А частично... Как ты можешь утверждать, что до этого момента не блокировали? Указу скоро два года. Оборудование купили и запустили. Ныли еще тогда, что приходилось раньше блокировать чуть ли не вручную кучу "прокси-серверов, в том числе анонимных сетей типа Tor". А ты мне теперь на голубом глазу брешешь, что никто не блокировал.
tergo2000 64 минут назад Сериал" Ментовские войны" уже в реалиях. Ждем развития сюжета дальше((( Fly333379 105 минут назад
Цитата: lexa_rv
мнение Шария

похоже на правду...
Mab 115 минут назад
Цитата: Либерман
С чего ты взял, что немцы и французы выстраивают связи по-другому?

С того, что у них не происходит таких случайностей.

Цитата: Либерман
И где именно "говорили", что в банде были бывшие сотрудники?

В тексте новостей.
Цитата: Либерман
А чо, разве его прекращали блокировать?

Его никто не блокировал до этого момента.
Либерман 120 минут назад
Цитата: Mab
Надо учиться у немцев, у французов как выстраивать связи для спецопераций.

С чего ты взял, что немцы и французы выстраивают связи по-другому?
Цитата: Mab
И там говорили, что в банде были бывшие сотрудники органов.

Чем же моя фраза "о принадлежности членов банды к правоохранительным органам" настолько отличается от фразы в твоем посте "ОПГ, в которую входили лица из правоохранительных органов.", что ты решил меня поправить? Я вроде как и не утверждаю, что сотрудники действующие.
И где именно "говорили", что в банде были бывшие сотрудники?

Цитата: Mab
В Беларуси начали блокировать Tor

А чо, разве его прекращали блокировать?
Mab 126 минут назад
Опубликован снимок расстрелянной машины Госохраны в Княжичах.
Пули вошли в переднюю дверь. ФОТО
Nikitosina 130 минут назад Путин все подстроил. Инфа 100%.
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...
Сейчас на сайте
11 пользователей, 970 гостей