РЕКЛАМА

Загрузка...

Як загінула Рэч Паспалітая

Як загінула Рэч Паспалітая

Больш як два стагоддзі праіснавала ў цэнтры Еўропы дзяржава Рэч Паспалітая. Складалася яна з дзвюх частак: Княства - Вялікага княства Літоўскага, у склад якога ўваходзілі і сучасныя землі Беларусі - ды Кароны - Каралеўства Польскага.
Трагічныя часы для паспалітае дзяржавы надышлі ў XVII-XVIII стагоддзях, якія ператварыліся для яе ў доўгі безвыходны ланцуг вайсковых няўдач. Быццам на смех, апошнія каралі Рэчы Паспалітай насілі пышнае імя Аўгуст, якое тлумачыцца словамі "велічны", "найяснейшы", "царственны". Але ў жыцці яны ўяўлялі сабою нікчэмныя бесхарактарныя цацкі - марыянеткі, што былі паслухмянымі ў руках палітычных гульцоў як у самой краіне, так і па-за яе межамі.
Доўгае караляванне Аўгуста II (1697-1733 гады), які ўвайшоў ў гісторыю з мянушкаю "Моцны", адзначалася бясконцай грамадзянскай вайной паміж шляхецкімі групоўкамі, якія ў барацьбе за ўладу знясільвалі і крывавілі Рэч Паспалітую, зрабіўшы яе прыемнаю і лёгкаю здабычаю для больш моцных суседзяў. Беларускія землі сталі галоўнымі падмосткамі шведска-расійскай (Паўночнай) вайны 1700-1721 гадоў.
Усё сваё панаванне кароль Аўгуст (саксонец паводле паходжання) бессаромна гандляваў незалежнасцю краіны, гаспадаром якой ён быў абраны выпадкова. Дзейнічаў пры гэтым, як старызніца, гідліва. Краіна, што месцілася ў самым цэнтры Еўропы, быццам скамянела ў летаргічным сне, які калі-нікалі ўзрываўся боем вайсковых барабанаў, гіканнем дзікіх паляванняў ды нікчэмнымі бойкамі. Сам кароль некалькі разоў кляўся ў вернасці Швецыі супраць Расіі, а потым Расіі супраць Швецыі. А напрыканцы жыцця нават прапанаваў прусакам ды аўстрыякам падзяліць Рэч Паспалітую, каб захаваць хоць нейкія кавалкі зямлі для свайго сына.
Аўгуст III (1733-1763 гады) ні на крок не адступіўся ад бацькоўскай "палітыкі" па разбурэнні дзяржавы. Біёграфы амаль не шукаюць прывабных слоў, калі пішуць партрэт гэтага манарха: "Тупы і заняпалы гультай, які займаўся толькі стрыжкаю паперы і стралянінаю ў сабак, Аўгуст быў няздатны для кіраўнічае дзейнасці". Пры ім зноў абвастрыліся сутычкі між заможнымі магнацкімі сем'ямі, дзяржаўны Сойм страціў апошнія прыкметы нейкай рэальнай улады, становішча насельніцтва краіны апусцілася да найкрытычнейшых адзнакаў, рыхтавалася глеба да інтэрвенцыі Аўстрыі, Прусіі і Расіі. Умяшанне замежных краін ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай магло азначаць толькі адно - канец дзяржаўнасці. Усім было зразумела, навошта на яе межах збіраліся прускія, аўстрыйскія ды расійскія войскі. Усім было вядома, чаго чакаюць гэтыя сотні тысяч узброеных чужынцаў.
Раптоўная смерць караля вызваліла пасад для пратэжэ расійскай імператрыцы Кацярыны II графа Станіслава Панятоўскага. Той атрымаў карону пад імем Аўгуста IV (1764-1795 гады). Галоўным аргументам пры абранні гэтага кандыдата

Станіслаў Аўгуст Панятоўскі і Кацярына II -
галоўныя "героі" падзелаў Рэчы Паспалітай.
былі падсунутыя да ўсходніх межаў Рэчы Паспалітай расійскія арміі. У хуткім часе царыца адпісала кіраўніку Калегіі замежных спраў Мікіту Паніну: "Мікіта Іванавіч! Віншую Вас з каралём, якога мы зрабілі". А самому новаму каралю: "Гаспадар брат мой. Аднагалоснасць, што ўзносіць Вас на трон, даказвае ...свабоду выбару вашага народа ..." Што казаць, шэльма навука гэтая - "тонкая палітыка".
Для краіны часы Панятоўскага адзначаліся далейшым падзеннем у бездань. Вір зацягваў.Тройчы землі Рэчы Паспалітай дзяліліся паміж сквапнымі суседзямі.
1772 год. Пасля - 1793-ці. І яшчэ - дзевяноста пяты ... Пасля кожнага з іх тэрыторыя дзяржавы ўсё больш змяншалася, як шагрэневая скура, пакуль зусім не знікла з еўрапейскай карты.
Кожны новы падзел замацоўваўся адпаведнымі пагадненнямі. Галоўным ініцыятарам ганебных разбораў Рэчы Паспалітай заўсёды выступала Расійская імперыя, якая для пераканання выставіла тэзу сваёй "гістарычнай місіі" па ўратаванні праваслаўнага насельніцтва, што было заключана ў межы Польшчы. Маўляў, "истомившиеся под гнётом поляков православные" не шукаюць сабе іншае долі, як патрапіць з "гаршка паланізацыі ды на патэльню русіфікацыі" (словы Чэслава Мілаша). Насамрэч, на тэрыторыі ВКЛ у канцы XVIII стагоддзя жыло толькі 6% праваслаўных, асноўная частка (каля 40%) - грэка-каталікі (уніяты), далей (каля 35%) - рыма-каталікі (каталікі), пратэстантаў было таксама толькі каля 4-6%, астатнія - яўрэі і татары-мусульмане.
За часы падзелаў Расійская імперыя дамаглася ўзяць сабе 483 тысячы квадратных кіламетраў ці больш за 63 працэнты ад усіх былых абшараў Рэчы Паспалітай.

2003 Гітарычная Брама № 1 (21)

Анатоль Бензярук
2
4117
9 сентября 2007
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
Што такое рэч паспалітая (res publica)?Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Нашыя продкі, як сведчаць гістарычныя крыніцы, карысталіся тэрмінам «рэч паспалітая» - у дакументах на беларускай мове і тэрмінам «res publica» - у да...

Iмёны свабоды - Тадэвуш РэйтанIмёны свабоды - Тадэвуш Рэйтан

 У лёсавызначальныя для дзяржавы моманты заўсёды знаходзяцца асобы, якія не скараюцца і ў самых безнадзейных абставінах. Няхай іх змаганьне ня ма...

Iмёны свабоды - Тамаш ВаўжэцкіIмёны свабоды - Тамаш Ваўжэцкі

 Ня ведаю, ці падлічаная колькасьць выступаў у Вярхоўным Савеце Беларусі Зянона Пазьняка, але дакладна вядома, што за два стагодзьдзі да яго пасо...

Сапраўдныя беларускія сімвалыСапраўдныя беларускія сімвалы

«Пагоні» больш як 700 гадоў, тады як чырвона-зялёны сцяг быў прыдуманы сталіністамі. Ганебны рэферэндум 1995 года не сцёр гістарычнай памяці....

Загрузка...
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Понедельник, 20 Февраля
USD 1.8731
EUR 1.9952
RUB 0.0325
Xeops64 1 минут назад Фигня.... Тут либо надо хорошо убирать, либо жопой светить, эти две вещи несовместимы. Sерый17. 2 минут назад Молоток! Респект однозначно. И видео увлекательное и дело благородное.
настрелял 120 (!!!) крыс.
Во дает!
Romacheka 10 минут назад
Цитата: Mab
Сразу посмотрев на фото понял что это не какашки. Слишком однообразны. В природе такого не бывает.

АхХхАААХАаХа!
Dr.Bender 10 минут назад При съемке данного видео ни одно животное не пострадало, роль крыс исполнили дрессированные хомячки. glum 16 минут назад Красава! Я б тоже пострелял. Хоть и зверушек люблю, но крыс не терплю.

Прикольно когда крыса из-за любопытства вылезает посмотреть что происходит и получает между глаз.
живем хорошово 19 минут назад Растаможивал на выходных груз из Украины. Если есть сертификат производства Украины, то ты не платишь ввозную пошлину.. Ок сертификат ук-цы предоставили, но в одном товаре пропустили нечаянно цифру.. должно быть 00.123 втулка, а они написали 0.123 втулка
таможня - плати пошлину!! и не докажешь что это просто описка.
Другой товар вместо колесо прикатывающее написали колеса прикатывающее.. Та же херня - плати пошлину...
далее еще смешнее. Товар стоит 1 рубль и весит 2 кг. Таможня - такого не может быть, по нашим таблицам любая пластмассовая хрень должна стоить не менее 15 рублей, так что плати налог с 15 рублей. По факту деталь стоила 1 рубль и налогов еще заплатил 1 рубль. Себестоимость детали увеличивается в разы. Хохлы смеются... хотите в следующий раз дороже продадим, чтоб ваша таможня довольна была...
И так постоянно... обдерут как липку.....
bender00 21 минут назад Не понял, Вадя. В Минске прошел митинг, а ты не запилил еще пост?
tagger 21 минут назад да уж...подборочка реально "тварей"....
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...
Сейчас на сайте
82 пользователя, 939 гостей