РЕКЛАМА

Загрузка...
Што такое рэч паспалітая (res publica)?
' />

Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Што такое рэч паспалітая?

Тэрмін «рэч паспалітая» з'яўляецца літаральным перакладам з лаціны res publica і азначае наагул усялякую агульную справу, дзяржаву ці гаспадарства.
Нашыя продкі, як сведчаць гістарычныя крыніцы, карысталіся тэрмінам «рэч паспалітая» - у дакументах на беларускай мове і тэрмінам «res publica» - у дакументах на лаціне на працягу амаль усяго існавання Вялікага Княства Літоўскага (ад ХІV да канца ХVІІІ стагоддзя), прычым задоўга да 1569 года, натуральна ўжываючы яго як сінонім свайго гаспадарства, сваёй дзяржавы. Спашлемся на аўтарытэтную крыніцу першай паловы ХVІ стагоддзя - Статут 1529 года, дзе словазлучэнне «рэч паспалітая» скрозь ужываецца ў значэнні «гаспадарства», «дзяржава», «краіна», напрыклад: у 10-м артыкуле раздзела І, 6-м артыкуле раздзела ІІІ, 2-м артыкуле раздзела ІV. Тое ж паўтараецца і ў шматлікіх артыкулах Статутаў 1566 і 1588 гадоў.
Палякі гэтаксама здаўна карысталіся тэрмінам «рэч паспалітая» («rzecz pospolita») і да Люблінскага Сойму ўжывалі яго выключна як сінонім свайго гаспадарства, сваёй дзяржавы - Польскага Каралеўства. Аднак у 1569 годзе, у цяжкі для нашай Бацькаўшчыны момант, яны абвясцілі, што Вялікае Княства Літоўскае зліквідоўваецца як самастойная дзяржава, улучаецца ў склад Польшчы і, такім чынам, утвараецца адна «рэч паспалітая» (дзяржава) - Польскае Каралеўства, што й было зафіксавана імі ў Заключным Акце Люблінскага Сойму. З таго моманту яны заўсёды пачалі гэтак гаварыць і пісаць, прызнаючы толькі адну «рэч паспалітую» - Польскую дзяржаву.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Нашыя продкі так ніколі не лічылі. І так сапраўды ніколі не было. А тое, што Вялікае Княства Літоўскае заставалася юрыдычна незалежнай дзяржавай - Беларускай рэчай паспалітай да 3 траўня 1791 года і нават пазней, - доказ тэндэнцыйнасці польскай гістарычнай навукі. Да канца ХVІІІ стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім дзейнічаў свабодны, выбарны заканадаўчы орган - Галоўны З'езд (Вальны Сойм); працаваў юрыдычна незалежны ўрад і мясцовая адміністрацыя; была свая ўстанова замежных справаў - Дзяржаўная Канцылярыя; існавала самастойная фінансавая і эканамічная палітыка; уласны дзяржаўны скарб; асобныя карныя структуры і вайсковыя фармаванні; свая сістэма ганаровых званняў і пасадаў. А галоўнае, тут дзейнічалі ўласныя законы, сабраныя ў Статуце, якія якраз былі юрыдычным падмуркам незалежнага Беларускага гаспадарства.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Такім чынам, аніякага новага дзяржаўнага ўтварэння, што нібыта ўзнікла ў 1569 годзе і праіснавала да канца ХVІІІ стагоддзя, уключаючы беларускія й польскія землі, не было. І да 1569 года і пасля яго існавалі дзве незалежныя дзяржавы - Польскае Каралеўства і Вялікае Княства Літоўскае, якія сапраўды мелі шчыльныя палітычныя кантакты, што выяўлялася пераважна ў дзвюх сферах: па-першае, спалучэнне ў адной асобе гаспадара Беларускай дзяржавы, які тытулаваўся «вялікім князем», і гаспадара Польшчы, які тытулаваўся «каралём»; па-другое, правядзенне агульных вальных Соймаў, паслы на якія выбіраліся асобна (на агульназемскіх Соймах Вялікага Княства і Польшчы), па чарзе то ў адным, то ў другім гаспадарстве.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Вялікае Княства Літоўскае і Польшча нярэдка аб'ядноўвалі свае намаганні з мэтай супольных ваенных дзеянняў - абароны ад варожых нападаў ці здзяйснення буйнамаштабных кампаніяў, як, да прыкладу, паходаў на Маскоўшчыну ў 1609-1611 і 1617-1618 гадах.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Часам дзве суседнія дзяржавы ўзгаднялі і свае замежнапалітычныя дзеянні, развязвалі агульныя дыпламатычныя задачы.
Але палітычныя, вайсковыя і дыпламатычныя хаўрусы зусім не азначаюць, што нейкае з гаспадарстваў у выніку перастае існаваць. На працягу доўгага часу блізкія ўзаемныя стасункі былі ў аднолькавай ступені вельмі выгадныя абедзвюм дзяржавам.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?

Менавіта вайскова-палітычны хаўрус «абодвух народаў», іх «агульныя справы» ў ХVІІ-ХVІІІ стагоддзях сапраўды называліся «рэчай паспалітай абодвух народаў», што і дало падставы пазнейшым гісторыкам гаварыць пра існаванне нібыта адзінай дзяржавы. Але гэтае сцверджанне не адпавядае гістарычным рэаліям. Што ж да магчымасці ўжывання словазлучэння «рэч паспалітая» (у сэнсе «дзяржава», «гаспадарства») сёння, то, каб пазбегнуць тэрміналагічнай блытаніны і, нарэшце, захаваць навуковы падыход да гістарычных з'яваў, варта было б пісаць: Польская рэч паспалітая як сінонім Польскага Каралеўства і Беларуская рэч паспалітая як сінонім Вялікага Княства Літоўскага.
Што такое рэч паспалітая (res publica)?
Што такое рэч паспалітая (res publica)?
Што такое рэч паспалітая (res publica)?
2
4929
20 сентября 2007
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Смотрите также
Як загінула Рэч Паспалітая

Больш як два стагоддзі праіснавала ў цэнтры Еўропы дзяржава Рэч Паспалітая. Складалася яна з дзвюх частак: Княства - Вялікага княства Літоўскага, у ск...

Ці былі ў Беларусі казакі?Ці былі ў Беларусі казакі?

Казакі на Беларусі. Хто яны і адкуль ўзяліся..?...

Iмёны свабоды - Тадэвуш РэйтанIмёны свабоды - Тадэвуш Рэйтан

 У лёсавызначальныя для дзяржавы моманты заўсёды знаходзяцца асобы, якія не скараюцца і ў самых безнадзейных абставінах. Няхай іх змаганьне ня ма...

Гусарыя Вялікага КнястваГусарыя Вялікага Княства

Ах, якая прыгажосць, якая моц, як уражвае..!...

Загрузка...
Комментарии

Tugcrereled
17 июня 2011 12:15
Когда вы решитесь utorrent скачать бесплатно русская версия , будьте готовы к приятным
испытаниям, начиная от проникнувшего на комп вируса и заказнчивая
настырным стуком в дверь от полицейского патруля, который желает забрать
ваш лаптоп и проверить его на наличие ворованных игр и фильмов.

Tugcrereled
19 июня 2011 16:58
Если вы решились бесплатно скачать торрент , попробуйте быть готовым к различным
проблемам, начиная от проникнувшего на комп вредоносного кода и заказнчивая
настырным стуком в вашу дверь от милицейского патруля, который желает забрать
ваш компьютер и проверить его на наличие нелицензионных программных копий.
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
Вторник, 28 Февраля
USD 1.8818
EUR 1.9893
RUB 0.0325
Филин 150 минут назад balon,
Хлеба и зрелищь - удел быдла. Не доводилось поразмышлять на этот счет?
Филин 152 минут назад gismo_2,
А в этой чудо-пушке не магнетрон стоит! Банально более мощный передатчик, засоряющий эфир направленным мусорным излучением в некотором диапазоне частот, приближенным к гармоникам кварцев. Примитивное РЭБ-средство.
Магнетрон, способный хоть как-то повлиять на дрона а удалении метров 20, жрал бы энергии киловатт 10-15 на вскидку. Не думаю, что в этой пукалке стоит компактный и очень мощный источник тока.
fk 212 минут назад Хорошая вещь. fk 218 минут назад В порядке, тетенька хороша. Но Оскар - полный отстой. fk 221 минут назад Дженни норм.

26-128, Фанаты БТ - здоровые молодые люди)).
fk 226 минут назад 1. Бродячих собак уничтожить (они опасны для людей),
2. зеленых разогнать, а то и запретить (они - деструктивная сила, к защите природы не имеющая отношения),
3. массовые несанкционированные собрания ограничить и поставить под жёсткий контроль (чтобы не допустить кровавых конфликтов, войны и анархии),
4. народу - хлеба и зрелищ (многим больше ничего и не нужно).
И все будет ОК,
fk 236 минут назад Чушь fk 242 минут назад Как всегда красота.
Новости от партнеров

ИНТЕРЕСНОЕ:

Загрузка...
Сейчас на сайте
9 пользователей, 726 гостей