РЕКЛАМА

«Чаму мне абрыдла быць беларускамоўнай»

Гэта эсэ — ня выклік грамадзтву, ня спроба прыцягнуць гнеў, гэта эсэ — проста споведзь, шчырая і праўдзівая пра тое, што значыць быць беларускамоўнай у Беларусі.

«Чаму мне абрыдла быць беларускамоўнай»


Рэакцыя пасажыраў

Перайшла я на беларускую мову некалькі гадоў таму, пасьля прыезду ў Менск. Выгадаваўшыся ў расейскамоўнай сям’і, скончыўшы самую звычайную школу, якая ня надта вылучалася нейкім надзвычайным стаўленьнем да беларускай мовы, я паступіла ў менскі ўніверсітэт, які зрэшты таксама асабліва не адзначаўся сваёй любоўю да мовы. Не магу ўзгадаць дакладна той момант, калі я закахалася ў беларускасьць, але памятаю, што прыйшло гэта пасьля прачытаньня адной паэмы беларускага паэта.

Памятаю пераломны момант, калі я ўжо крыху пазнаёміўшыся з беларускамоўным асяродкам, ехала ў аўтобусе, а побач хлопец зь дзяўчынай пра нешта спрачаліся па-беларуску. Памятаю, як мяне тады ахапіла неверагодная зайздрасьць да іх, як я з заміраньнем сэрца слухала іх мову і назірала за рэакцыяй пасажыраў. Ува мне зьявілася тады такое дужае падлеткавае жаданьне вылучацца сярод астатніх, быць непадобнай, што, калі выйшла з аўтобуса, вырашыла назаўсёды перайсьці на беларускую. Празь некаторы час спраўдзіла сваю запаветную мару. Хадзіла ў крамы ды шапікі і са сьмеласьцю прамаўляла: «Скажыце, калі ласка, апошняга нумару гэтага часопіса няма?», а мне ў адказ радаснае беларускае «Няма». І, памятаю, як задаволена, з пачуцьцём уласнай годнасьці ішла далей. Памятаю, як чула такія жаданыя для мяне выгукі «деревенские приехали, даже говорить не научились», «Іш, апазіціянерка какая-та», а ў адказ толькі ўсьміхалася, і як любіла перакладаць беларускія словы прадавачкам ды афіцыянткам.

Простыя словы

Прайшло некалькі год беларускамоўнага жыцьця, запал згас, а ад былога падлеткавага жаданьня не засталося нічога, няма больш прагі быць непадобнай, зьнікла жаданьне выклікаць цікаўнасьць. Цяпер я імкнуся меней размаўляць з тымі, хто патэнцыйна беларускую не разумее, і выкарыстоўваць самыя простыя і зразумелыя для іх словы. Мне ўжо так абрыдла вылучацца і назіраць за рэакцыяй суразмоўцы, якую я магу зь лёгкасьцю прадказаць, толькі зірнуўшы на яго. Мне абрыдлі фразы

«вы, наверное, будущий учитель белорусской литературы»,

«гэта ж бэнээфаўка нейкая»,

«вы мабуць зь дзярэўні прыехалі на сесію».

Мне да сьлёз робіцца крыўдна, калі мяне просяць перакласьці беларускае слова, і мяне цягне на ваніты, калі я бачу зьдзіўленьне на тварах суразмоўцаў. А калі я чую ад самых блізкіх мне людзей «фу какой некрасивый язык, ну что это за слово», ува мне змагаюцца жаданьне трэснуць па іх галаве чым-небудзь і жаданьне замаўчаць назаўжды, больш ніколі зь імі не весьці гутарку. Калі нельга гутарыць па-беларуску, то нельга гутарыць наогул.

Але хандра праходзіць і я зноўку і зноўку пачынаю чытаць лекцыю пра беларускую мову, доўгую, непатрэбную лекцыю, асуджаную з самага пачатку на неразуменьне. Цікаўныя пытаньні кшталту

«Ой! А давно говориш по-белорусски? А как родители? Друзья?»
выклікаюць у мяне адначасова і лютае раздражненьне і няўцямную няёмкасьць, ад якой тэрмінова карціць пазбавіцца. Раней мне падавалася, што трэба сьмела несьці мову ў масы, а не замыкацца ў вузкім коле беларускамоўных людзей, што трэба распаўсюджваць мову, папулярызаваць яе.

Адзіная дыскрымінацыя, якую я калі-небудзь у жыцьці адчувала

Але зараз я разумею, што гэта задача толькі моцных духам людзей, што мне абрыдла быць беларускамоўнай, калі ўсе навокал размаўляюць па-расейску. Гэта самая вялікая дыскрымінацыя, якую я адчувала ў жыцьці, ды ўвогуле гэта адзіная дыскрымінацыя, якую я калі-небудзь у жыцьці адчувала. Людзі памылкова часьцяком зьвяртаюць увагу не на тое, ШТО сказана, а на тое, на якой мове гэта было сказана і зыходзячы з апошняга робяць свае дзівосныя высновы. А мне так хочацца, каб не зьвярталі ўвагу на вонкавую афарбоўку, а слухалі, пра што я кажу ці, прынамсі, разумелі, што кажу.

Кіроўцы маршрутак — гэта напэўна самы трапны прыклад, які зразумеюць усе беларускамоўныя. Калі менскіх кіроўцаў сталічныя змагары за мову ўжо пасьпелі адукаваць, то кіроўцам маршрутак у маленькіх гарадох яшчэ адукоўвацца і адукоўвацца. Ніколі яшчэ ў правінцыйным горадзе не спыняўся кіроўца маршруткі на патрэбным мне месцы, але я кожны раз ізноў з дальняга кутка маршруткі крычу:

«На наступным прыпынку, калі ласка!»

Ізноў ён не спыняецца, ізноў я паўтараю, і тут звычайна ўжо які-небудзь малады спадарожнік уцягваецца і тлумачыць кіроўцу, чаму я раскрычалася, і чаго я ў рэшце рэшт дамагаюся. А крыкнуць па-расейску я ўжо проста не магу, нават не тое, што не хачу, я ўжо проста не магу, бо падсела. Пачаўшы размаўляць на беларускай аднойчы, немагчыма потым адмовіцца ад яе. Не таму што ты ня хочаш, а таму што беларуская мова — гэта наркотык, яна ўжо цябе ніколі ня выпусьціць.

Калі я стаяла тады ў аўтобусе і слухала хлопца зь дзяўчынай, мне здавалася, што беларуская мова — гэта мова пісьменьнікаў, паэтаў, музыкаў, журналістаў, што яны ствараючы свае беларускамоўныя шэдэўры, не расстаюцца з мовай ні ўдзень ні ўначы.

Натуральна, у той час мне, наіўнаму рамантыку, і прыйсьці ў галаву не магло, што ўся беларуская мова многіх такіх талентавітых і яскравых творцаў сканчаецца на апошняй кропцы іхняга артыкулу, паэмы ці аповеду; на апошнім акордзе іхняй песенькі, на апошнім гуку іх радыёперадачы. Што тыя, хто так актыўна прапагандуе беларускую мову ў сваёй творчасці і працы, яе ў жыцьці не выкарыстоўвае і, што больш за ўсё абурае, некаторыя зь іх лічаць гэта цалкам нармальным, маўляў, я і так шмат зрабіў для беларускай мовы. І мне агідна чытаць радыкальна-нацыяналістычныя допісы такіх людзей пра мову, калі я дакладна ведаю, што ні ў цырульні ні ў кавярні яны і слова беларускага ніколі не вымаўлялі.

Не магу ўявіць, як бы склалася маё жыцьцё, калі б мне, зялёнаму дзіцяці ў ружовых акулярах, тады ў аўтобусе расплюшчылі вочы і распавялі ўсю гэтую горкую праўду, паведамілі пра тое, што беларускамоўных напраўду нашмат меней, чым падаецца на першы погляд. Мне абрыдла адчуваць сябе нейкім змагаром і ламаць стэрэатыпы, якія не зьнікнуць дакуль усе гэтыя творцы не пачнуць выкарыстоўваць родную мову ў штодзённым ужытку. А пакуль беларускамоўныя людзі ўсяго толькі маленькія беленькія кропелькі на змрочнай чорнай тканіне, якія адчайна і безнадзейна спрабуюць перафарбаваць яе ў белы.

А мне абрыдла быць белай кропелькай на чорным, я хачу быць белай кропелькай на белым. Даслаўшы неяк дзелавыя паперы, якія былі цалкам аформленыя на беларускай мове, і атрымаўшы наступны адказ

«Как по мне, документы на белорусском языке не являются признаком хорошего тона. Жду русскоязычную версию».

У мяне на вачох паказаліся сьлёзы. Бо абразілі не маю мову, а мяне, таму што гэта — мая мова. Ня ведаю, якія якасьці характару неабходна прыдбаць, каб не зьвяртаць увагу на моўную дыскрымінацыю ў нашай краіне, мабыць, трэба быць жалезным чалавекам, а можа трэба проста жыць у якім-небудзь вольным паселішчы далёка ад цывілізацыі сярод такіх жа белых кропеляк, як і ты сам.
37
3922
16 января 2013
Смотрите также:
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
Комментарии

slafko0002
16 января 2013 17:47
Кому то родной, а кому то по барабану.

anubis19xx
16 января 2013 17:48
ніхто не перашкаджае вывучыць.

Jussi
16 января 2013 18:06
у меня подруга разговаривает только по беларуски, и когда с ней общаешься - то не замечаешь и сам как с русского переходишь на беларусский. и не жаловалась она что ее в жизни так никто не понимает как тут

Beheliar
16 января 2013 18:08
Цитата: sharhan
А за чем?

А навошта мы жывем?

gleamy
16 января 2013 18:09

Цитата: sharhan
А за чем?

За партой.

alexxlaemeh1
16 января 2013 18:15
Я родился в СССР, моя Родина - страна, которой больше нет.

Graffy
16 января 2013 18:24
alexxlaemeh1,
едзь калі ласка ў расею, як тут не падабаецца, там застаўся твой ссср

cema8581
16 января 2013 18:38
белорусский язык -это круто i_am_so_

Вадим Бананов
16 января 2013 18:49
белорусский язык за последние лет 15 очень политизировали. тот, кто говорит по-белорусски, сразу причисляется к оппозиции. причем хардкорные оппозиционеры чтоб выделить себя среди остального "беларускамоунага асяроддзя" придумали еще и разделение на наркомовку и тарашкевицу. уже только поэтому мова начинает выглядеть очень комично. бесконечные холивары про "правильную мову" и "неправильную мову".
и еще ремарочка. политизировав мову далеко не все активные деятели оппозиции удосуживаются ее выучить, хотя постоянно трясут ею как инвалид в переходе обрубком ноги. последний пример - "можна яшчэ задаць адзiн вапрос?" от журналиста оппозиционного СМИ во время вчерашней прессухи. "вапрос". не "пытанне". больше говорить не о чем вообще.

Ripper
16 января 2013 19:02
сьлёзы зьвяртаць жыцьці

Ну, усе зразумела :)

Graffy
16 января 2013 19:32
Zzombik,
+

ExDREAM86
16 января 2013 19:34
Вот на**я вставлять в каждое слово мягкий знак,у нас новые правила какие-то повыходили?Даже читать перехотелось

Vadik_K
16 января 2013 19:45
Вот на**я вставлять в каждое слово мягкий знак,у нас новые правила какие-то повыходили?Даже читать перехотелось

+100500 Автор, убейся. Если у нас введут такие правила и всех заставят говорить только на белорусском, я принципиально буду игнорировать этот бред.
Я всю школу учил белорусский язык, стабильно 5 баллов. И если какой-то мудак станет учить меня какому-то более настоящему языку, пошлю его по-русски.

причем хардкорные оппозиционеры чтоб выделить себя среди остального "беларускамоунага асяроддзя" придумали еще и разделение на наркомовку и тарашкевицу. уже только поэтому мова начинает выглядеть очень комично.
В точку. Больше всего рубит аргумент "гэта мова пьродкаў". Которых? Мои предки, кого я помню, точно не говорили на этом языке

freakn
16 января 2013 20:55
ошибок то сколько... ужас

Дохтар Дызель
16 января 2013 21:01
Цитата: Mab
Лукашенко сам политизировал родной белорусский язык, поставил его в один ряд с "плохой" оппозицией и сейчас издевается над белоруссоговорящими, постоянно унижая язык и этих людей при первой же возможности и в каждом репортаже.

Плюсую!
Цитата: kazz
..."можна яшчэ задаць адзiн вапрос?" от журналиста оппозиционного СМИ во время вчерашней прессухи...

На том "наречии" на котором изъясняется герой прессухи (на трасянцы) и был задан вопрос...иначе мог бы не паняць.

Bazalt
16 января 2013 21:17
вы знаете я был на рождество в Праге чтоб какой чех говорил по английски потому что он не знает чешского Оо да ну нах и всё нормально никто косо не смотрит зато на нас чехи косились русские туристы припёрлись)) хотя они понимают по русски но так слабовато но сколько русских припёрлось в Прагу на рождество это песец) каждый третий)

ЛЕТУЧАЯ
17 января 2013 00:43
як я яе разумею. Усё так, як напісана: непаразуменне, асуджэнее і няправільныя высновы ў поглядах іншых людзей. Ды і няма з кім пагутарыць.
Што тычацца тарашкевіцы, да, мы да яе не звыклыя, але ж яна больш лагічная з пункту гледжання правільная беларускага вымаўлення. Гэта менавіта той выпадак, калі "як чуем, так і пішам". І тарашкевіца больш самабытная, яна далей ад рускай мовы. Дарэчы новыя змены ў мове, якія прынялі ў 2008 годзе, гэта спроба вярнуцца да самабытнасці, але няўдалая: многія правілы не маюць лагічнага тлумачэння.

kvakaziabr
17 января 2013 01:28
внезапно стало столько комментаторов гордо пишущих на белорусском... Почему же только в этой теме?
Если по теме, то у большинства сапраўдных беларусаў в лучшем случае каждое четвертое слово русское. Именно поэтому как-то нелепо это все выглядит. Но в чистом виде белорусский язык красив.

Дохтар Дызель
17 января 2013 01:29
ЛЕТУЧАЯ,
+Дзесяць!
Адразу відаць - разумная дзяўчына!

kep9
17 января 2013 01:49
1- всем только дай обсуждать кого-либо и что либо.
2- некоторые личности дабы "В.ыебнуться" перешли на бел.яз.
3- каждый в этой жизни делает что хочет и как хочет.
еще что-то хотел написать, но пошел спать.

Дохтар Дызель
17 января 2013 02:04
Цитата: kvakaziabr
внезапно стало столько комментаторов гордо пишущих на белорусском... Почему же только в этой теме?

Если бы все темы были на белорусском - внезапны были бы гордые изречения на русском.
Цитата: kvakaziabr
у большинства сапраўдных беларусаў в лучшем случае каждое четвертое слово русское. Именно поэтому как-то нелепо это все выглядит.

Не путайте большинство белорусов с одним "Сапраўдным беларусам" у которого каждое трэцье слово звучит по-своему и выглядит это не только нелепо, но и как-то трагикомично что-ли?

Shetlan
17 января 2013 02:13
смысл говорить на языке с ошибками? Уже никто не знает чётких правил и правописания.

kvakaziabr
17 января 2013 02:32
Дохтар Дызель, У нас вроде как два гос. языка. Можно писать на белорусском и в русских темах. Только что-то желающих мало.
С одним??? Они повсюду. За все время я видел только одну женщину которая говорила на белорусском, а не на трасянке. Вот ее можно было слушать и слушать.

Flint
17 января 2013 03:31
мне белоруский язык нужен примерно также как латынь))

Apocatequil
17 января 2013 04:38
Цитата: Shetlan
смысл говорить на языке с ошибками? Уже никто не знает чётких правил и правописания.

странная позиция, как-будто вдруг от куда не возьмись в Беларуси появилась куча людей разговаривающих на чистейшем русском. Вы точно так же и на русском разговариваете, в принципе, как и я ... В принципе, и как сами русские. Тоже мне специалисты по русскому языку. С такой логикой, вообще, нехер разговаривать - можно ведь ненароком ошибиться.

Keiban
17 января 2013 07:58
«Жаданне» пишется без мягкого знака...

GannibalLecter
17 января 2013 09:18
Цитата: gleamy

Цитата: sharhan
А за чем?
За партой.

вместе с русским...)))

GLOG
17 января 2013 09:43
Даже читать тяжело, не осилил. Мертвый язык.

Vardisodo
17 января 2013 09:50
Плюсую всем, кто считает, что в Беларуси разговаривать по-беларусски это хорошо. Печально, что у умирающего народа забрали его язык, причем не только забрали, но и всячески поливают грязью, пытаются убедить, что нет такого языка, что он не нужен и вреден.

Beheliar
17 января 2013 10:05
Цитата: ЛЕТУЧАЯ
як я яе разумею. Усё так, як напісана: непаразуменне, асуджэнее і няправільныя высновы ў поглядах іншых людзей. Ды і няма з кім пагутарыць.
Што тычацца тарашкевіцы, да, мы да яе не звыклыя, але ж яна больш лагічная з пункту гледжання правільная беларускага вымаўлення. Гэта менавіта той выпадак, калі "як чуем, так і пішам". І тарашкевіца больш самабытная, яна далей ад рускай мовы. Дарэчы новыя змены ў мове, якія прынялі ў 2008 годзе, гэта спроба вярнуцца да самабытнасці, але няўдалая: многія правілы не маюць лагічнага тлумачэння.


Згодны з табой. Але што датычыцца самабытнасці, то ўсе наадварот. Самабытная мова, бліжэй да той расейскай мовы, якая існавала яшчэ да рыформы Петра І. Мая прабабуля, якая нарадзілася ў Смаленску і пражыла там да самай смерці, вельмі добра разумела беларускую мову. Зараз я маю зносіны з людзьмі, якія ўсё сваё жыццё, жывуць у Пермі. Паміж сабой яны размаўляюць на старарускай мове. Мне было цікава, ці зразумеюць яны беларускую мову. Калі я загаварыў па беларуску, то ні якога моўнага бар'ера я не адчуў, калі яны таксама перайшлі на Старарускі.
12
Среда, 01 Февраля
USD 2.6744
EUR 2.8956
RUB 0.0381
SabakaZ 5653 минут назад Шикарный сериал.

Кстати, третья серия будет, в основном, про Билла. Так что рейтинги в ру-регионе резко упадут. Хотя, всем же похуй на рейтинги ру-региона, точно.

Цитата: Вадя
Скорее всего, это будет экранизация второй части игры
Да, Дракманн недавно об этом говорил. Ой што будзе!
det 5896 минут назад Отечественное газовое оборудование отработало на 147% Flint 6311 минут назад
Цитата: 3ara3a
Скажи хоть что за фильм ныне скунсы смотрят?

Чебурашку.
Flint 6330 минут назад
Цитата: jesus-ик
Чего ждёшь?

Знаешь как заинтриговать дебила? вот завтра и пояснишь
Flint 6363 минут назад Хы, а че он там ваще делал? В слуцке блять? Мозготрахтрах 6390 минут назад
Цитата: Rusel77
Видно с телефоном на" дело" шла.
еще вариант- камеры на подъездах
Shetlan 6450 минут назад годный сериал Zepp 6574 минут назад Закон трех "П" в действии:
- Прочитал о "эквиваленте брони в 90-120мм"
- Погуглил пробитие 3БМ42 "Манго"
- Посмеялся
Новости от партнеров